Rossiyada Davlat dumasining tashkil etilishi
Rossiyada turmush darajasi past, ish kuni 12–14 soatgacha edi; turli guruhlar o‘zgarishlar uchun kurashdi: G. Plexanovning «Mehnatni ozod qilish» guruhi (1883), 1898-yilda tuzilgan Rossiya sotsial-demokratik ishchi partiyasi (RSDRP), uning 1903-yildan bolsheviklar va mensheviklarga bo‘linishi. 1905-yil 9-yanvarda (eski uslub; yangi uslub bilan 22-yanvar) Peterburgda ishchilar podshoga iltimosnoma topshirish uchun tinch yurish uyushtirdi; qo‘shin o‘q uzdi — bu «Qonli yakshanba» deb ataladi va butun mamlakatda ish tashlashlar, dehqonlar harakati hamda yozda «Potyomkin» kemasida qo‘zg‘olon bo‘lishiga olib keldi. 17-oktabrdagi (yangi uslub bilan 30-oktabr) Manifestda podsho Nikolay II fuqarolik erkinliklari va Davlat dumasi tuzishni va’da qildi. 1-Davlat dumasi 1906-yil 27-aprelda (yangi uslub bilan 10-may) ish boshladi (448 deputat), asosiy masala agrar masala edi; podsho uni tarqatib yubordi. 2-Duma 1907-yilda saylandi va 3-iyunda tarqatildi, o‘sha kuni saylov qonuni o‘zgartirilib, pomeshiklar ovozi og‘irroq bo‘ldi. Parlament 1906-yildan ikki palatali edi: yuqori palata — Davlat Kengashi a’zolarining yarmini podsho tayinlardi. Bu yerda sanalar Rossiyada o‘sha paytda qo‘llangan eski (Yulian) uslubda, qavs ichida yangi uslubda berilgan; XX asrda ular orasidagi farq 13 kun. Inqilob izsiz ketmadi: kasaba uyushmalari tuzishga ruxsat berildi, yer uchun to‘lovlar bekor qilindi.
Maktabda bir qoida bo‘yicha norozilik bildirishdan oldin o‘quvchilar kim nimani istayotganini va qaysi yo‘l bilan aytish mumkinligini yozib chiqdi. Yo‘l tinch va aniq talab bilan o‘tdi.
Jurnalistlar va tarixchilar o‘zgarishlar sabablarini ajratadi, huquqshunoslar fuqarolarning murojaat huquqlarini tushuntiradi, tahlilchilar bir hodisaning oqibatlarini solishtiradi.
Biror voqeadan keyin nima o‘zgargani haqida to‘rtta bosqichli zanjir yozing: sabab, voqea, natija, uzoq oqibat.
«Iltimosnoma»: sinf 1905-yil ishchilari nomidan 3 ta talabni yozadi; so‘ng bu talablar bugungi kunda qanday amalga oshirilganini muhokama qiladi.