Rossiyada Davlat dumasining tashkil etilishi
Rossiyada turmush darajasi past, ish kuni 12–14 soatgacha edi; turli guruhlar o‘zgarishlar uchun kurashdi: G. Plexanovning «Mehnatni ozod qilish» guruhi (1883), 1898-yilda tuzilgan Rossiya sotsial-demokratik ishchi partiyasi (RSDRP), uning 1903-yildan bolsheviklar va mensheviklarga bo‘linishi. 1905-yil 9-yanvarda (eski uslub; yangi uslub bilan 22-yanvar) Peterburgda ishchilar podshoga iltimosnoma topshirish uchun tinch yurish uyushtirdi; qo‘shin o‘q uzdi — bu «Qonli yakshanba» deb ataladi va butun mamlakatda ish tashlashlar, dehqonlar harakati hamda yozda «Potyomkin» kemasida qo‘zg‘olon bo‘lishiga olib keldi. 17-oktabrdagi (yangi uslub bilan 30-oktabr) Manifestda podsho Nikolay II fuqarolik erkinliklari va Davlat dumasi tuzishni va’da qildi. 1-Davlat dumasi 1906-yil 27-aprelda (yangi uslub bilan 10-may) ish boshladi (448 deputat), asosiy masala agrar masala edi; podsho uni tarqatib yubordi. 2-Duma 1907-yilda saylandi va 3-iyunda tarqatildi, o‘sha kuni saylov qonuni o‘zgartirilib, pomeshiklar ovozi og‘irroq bo‘ldi. Parlament 1906-yildan ikki palatali edi: yuqori palata — Davlat Kengashi a’zolarining yarmini podsho tayinlardi. Bu yerda sanalar Rossiyada o‘sha paytda qo‘llangan eski (Yulian) uslubda, qavs ichida yangi uslubda berilgan; XX asrda ular orasidagi farq 13 kun. Inqilob izsiz ketmadi: kasaba uyushmalari tuzishga ruxsat berildi, yer uchun to‘lovlar bekor qilindi.
«Iltimosnoma»: sinf 1905-yil ishchilari nomidan 3 ta talabni yozadi; so‘ng bu talablar bugungi kunda qanday amalga oshirilganini muhokama qiladi.