ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Lotin Amerikasi davlatlari

Darslar 17–18 · 2 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
18

Lotin Amerikasining boshqa davlatlari

Darslik: 63–65-betlar
MaqsadBraziliyada qullikning bekor qilinishi va respublika e’lon qilinishini, Argentina va Markaziy Amerikadagi ahvolni izohlash.
Yangi so‘zlar
abolitsionizm · abolitionism: the movement to end slavery«Oltin qonun» · the “Golden Law” (1888) that ended slavery in Brazilmuhojirlik · immigration: arrival of settlers from other countriesMarkaziy Amerika · Central America
Tushuntirish

Braziliya XIX asr oxirida mintaqadagi eng yirik davlatlardan biri bo‘lib, iqtisodiyoti plantatsiyalarda qul mehnatiga tayanardi. Qullikka qarshi abolitsionistik harakat kuchaydi; 1888-yil 13-mayda malika Izabel «Oltin qonun»ga imzo chekib, qullikni bekor qildi (shu paytda taxminan 750 ming qul bor edi). Shundan keyin respublika tarafdorlari kuchaydi: 1889-yil 15-noyabrda harbiylar respublikani e’lon qildilar, imperator Pedru II mamlakatni tark etdi, 1891-yilgi konstitutsiya mamlakatni Braziliya Qo‘shma Shtatlari deb atadi. Argentinada hukumat milliy bank ochdi, Yevropadan muhojirlarni jalb qildi, 1876-yilda immigratsiya va kolonizatsiya qonunini qabul qildi; hindularning yerlari esa tortib olindi. Chet el, birinchi navbatda Britaniya kapitali kirib keldi, ishchilar 8 soatlik ish kuni uchun kurasha boshladi. Markaziy Amerikada AQSH ta’siri kuchaydi: Gonduras, Salvador va Nikaragua 1895–1896-yillarda Buyuk Markaziy Amerika Respublikasiga birlashdi, ammo bu ittifoq uzoq yashamadi. 1914-yilda Panama kanali ochildi.

1888Oltin qonun1889Respublika1891Konstitutsiya
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab klubida a’zolarning bir qismi ko‘p yillik an’anani saqlashni, boshqalari yangilanishni xohladi. Sana va voqealar jadvali qaysi o‘zgarish qachon bo‘lganini ko‘rsatib, ikkala tomon uchun ham asos berdi.

Kim ishlatadi

Tarixchilar va ijtimoiy tadqiqotchilar o‘zgarishlarning vaqt tartibini tuzadi, huquqshunoslar eski va yangi qoidalarni solishtiradi, tahlilchilar oqibatlarni baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Oilangizdagi bir buyum yoki odatni (masalan, eski kitob) tanlab, u qachon paydo bo‘lgani va keyin nima o‘zgargani haqida bitta savol yozing va kattalardan so‘rang.

Namunalar
Braziliya sanalari: 1888 — qullik bekor qilindi; 1889 — respublika e’lon qilindi; 1891 — konstitutsiya. Qullik tugagach, monarxiya ham 1 yildan so‘ng barham topdi.
Argentinada immigratsiya: Yevropadan kelganlarga yer berildi; qisqa vaqtda yuz minglab kishi ko‘chib keldi. Bu iqtisod va shaharlarning o‘sishiga yordam berdi.
Sinfda faoliyat

«Qullikdan ozodlikka»: Braziliya va AQSH misolida qullik bekor qilingan yillarni solishtiring va farqini ayting.

Mashq
1
Braziliyada qullik qaysi yilda va qaysi qonun bilan bekor qilindi?
2
Braziliyada respublika qachon e’lon qilindi?
3
Argentinaga Yevropadan muhojirlarni jalb qilish uchun nima qilindi?
4
Nima uchun Braziliyada respublika tarafdorlari qullik bekor qilingach kuchaydi, deb o‘ylaysiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil buyurtmalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →