☰ Mundarija · Informatika

Amaliy masalalar va chiziqli dasturlar

Darslar 32–33 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
33

Pythonda sodda masalalarni dasturlash

Darslik: 70–71-betlar
MaqsadChiziqli algoritm va chiziqli dastur tushunchasini biladi, sodda masalani to‘rt bosqichda (ma’lumot, natija, algoritm, tekshirish) yechadi va blok-sxemani dastur kodiga moslaydi.
Yangi so‘zlar
chiziqli algoritm · linear algorithm: commands carried out one after another in a strict order, with no conditions or repeatschiziqli dastur · linear program: a linear algorithm written as a programkiruvchi ma’lumot · input data: the values the program receives to work withchiquvchi ma’lumot · output data: the result the program shows
Tushuntirish

Chiziqli algoritmda barcha buyruqlar yuqoridan pastga ketma-ket bajariladi: shart tekshirilmaydi va hech narsa takrorlanmaydi. Sodda masala to‘rt bosqichda yechiladi: 1) kiruvchi ma’lumotlarni, ularning turini va nomini aniqlash; 2) natija nima va qaysi turda bo‘lishini aniqlash; 3) algoritm tuzish: kiritish, hisoblash, chiqarish; 4) turli qiymatlar bilan to‘g‘riligini tekshirish. Blok-sxemada oval boshlanish va tugashni, parallelogramm kiritish-chiqarishni, to‘rtburchak hisoblashni bildiradi, ularning har biri kodda bir yoki bir necha satrga to‘g‘ri keladi. Masalan, kiritish bloki input() satriga, hisoblash bloki o‘zlashtirish satriga, chiqarish bloki print() ga mos. Eng muhimi – to‘rtinchi bosqich: javobi oldindan ma’lum misol bilan sinab, algoritm to‘g‘ri ishlashini ko‘rasiz.

Namunalar
Tezlik v = s / t: s = int(input()) ⏎ t = int(input()) ⏎ v = s / t ⏎ print(v) Kiruvchi ma’lumot – s va t, natija – v (float). 180 km va 3 soat kiritilsa, 60.0 chiqadi.
Qaytim puli: a = int(input()) ⏎ n = int(input()) ⏎ m = int(input()) ⏎ print(m - a * n) Daftar narxi 4500, 3 dona olindi, 20000 so‘m berildi: qaytim 20000 − 4500 · 3 = 6500 so‘m.
Sinfda faoliyat

«Sxemadan kodga»: guruh doskada kub hajmi uchun blok-sxema chizadi (oval – parallelogramm – to‘rtburchak – parallelogramm – oval), keyin har bir blok ostiga mos kod satrini yozadi.

Mashq
1
Sodda masalani yechishning to‘rt bosqichini tartib bilan sanang.
2
Kub qirrasi a kiritiladi, hajmi chiqariladi. Dastur yozing (a = 4 da 64).
3
Asoslari 6 va 10, balandligi 5 bo‘lgan trapetsiyaning yuzi (a + b) * h / 2 bo‘yicha nechaga teng?
4
Nima uchun tuzilgan algoritmni turli qiymatlar bilan tekshirish kerak?