ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Amaliy masalalar va chiziqli dasturlar

Darslar 32–33 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
33

Pythonda sodda masalalarni dasturlash

Darslik: 70–71-betlar
MaqsadChiziqli algoritm va chiziqli dastur tushunchasini biladi, sodda masalani to‘rt bosqichda (ma’lumot, natija, algoritm, tekshirish) yechadi va blok-sxemani dastur kodiga moslaydi.
Yangi so‘zlar
chiziqli algoritm · linear algorithm: commands carried out one after another in a strict order, with no conditions or repeatschiziqli dastur · linear program: a linear algorithm written as a programkiruvchi ma’lumot · input data: the values the program receives to work withchiquvchi ma’lumot · output data: the result the program shows
Tushuntirish

Chiziqli algoritmda barcha buyruqlar yuqoridan pastga ketma-ket bajariladi: shart tekshirilmaydi va hech narsa takrorlanmaydi. Sodda masala to‘rt bosqichda yechiladi: 1) kiruvchi ma’lumotlarni, ularning turini va nomini aniqlash; 2) natija nima va qaysi turda bo‘lishini aniqlash; 3) algoritm tuzish: kiritish, hisoblash, chiqarish; 4) turli qiymatlar bilan to‘g‘riligini tekshirish. Blok-sxemada oval boshlanish va tugashni, parallelogramm kiritish-chiqarishni, to‘rtburchak hisoblashni bildiradi, ularning har biri kodda bir yoki bir necha satrga to‘g‘ri keladi. Masalan, kiritish bloki input() satriga, hisoblash bloki o‘zlashtirish satriga, chiqarish bloki print() ga mos. Eng muhimi – to‘rtinchi bosqich: javobi oldindan ma’lum misol bilan sinab, algoritm to‘g‘ri ishlashini ko‘rasiz.

BlokKoddagi satrlar
kiritishinput()
hisoblasho‘zlashtirish (v = s / t)
chiqarishprint()
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf devoriga osiladigan to‘rtburchak plakat uchun ramka lentasi kerak edi. O‘quvchi eni va bo‘yini kiritadigan varaq tuzdi: ma’lumot, natija (perimetr), algoritm, tekshirish. To‘rt bosqich tartibli bo‘lgani uchun xato kam bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Muhandislar, hisobchilar va dasturchilar oddiy masalani to‘rt bosqichda hal qilib, javobni tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Boshqa kichik masala (masalan, doira yuzi) uchun to‘rt bosqichni qog‘ozga yozing: ma’lumot, natija, formula, tekshirish.

Namunalar
Python
1s = int(input())
2t = int(input())
3v = s / t
4print(v)
Natija
60.0
Tezlik v = s / t – kod yuqorida. Kiruvchi ma’lumot – s va t, natija – v (float). 180 km va 3 soat kiritilsa, 60.0 chiqadi.
Python
1a = int(input())
2n = int(input())
3m = int(input())
4print(m - a * n)
Natija
6500
Qaytim puli – kod yuqorida. Daftar narxi 4500, 3 dona olindi, 20000 so‘m berildi: qaytim 20000 − 4500 · 3 = 6500 so‘m.
Sinfda faoliyat

«Sxemadan kodga»: guruh doskada kub hajmi uchun blok-sxema chizadi (oval – parallelogramm – to‘rtburchak – parallelogramm – oval), keyin har bir blok ostiga mos kod satrini yozadi.

Mashq
1
Sodda masalani yechishning to‘rt bosqichini tartib bilan sanang.
2
Kub qirrasi a kiritiladi, hajmi chiqariladi. Dastur yozing (a = 4 da 64).
3
Asoslari 6 va 10, balandligi 5 bo‘lgan trapetsiyaning yuzi (a + b) * h / 2 bo‘yicha nechaga teng?
4
Nima uchun tuzilgan algoritmni turli qiymatlar bilan tekshirish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon egasi bilan suhbatHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →