ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Satr amallari va kiritish-chiqarish usullari

Darslar 30–31 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
31

Pythonda operator va ifodalar

Darslik: 68–69-betlar
Maqsadinput().split() bilan bir qatordagi bir nechta qiymatni ajratib oladi, ularni songa aylantiradi va print() ning sep hamda end argumentlari bilan chiqish ko‘rinishini sozlaydi.
Yangi so‘zlar
split() · split(): cuts a string into parts by a separator; the default separator is a spacesep · sep: the argument of print() that sets what is put between the printed values (a space by default)end · end: the argument of print() that sets what is put after the output (a new line by default)ro‘yxat · list: an ordered set of values in square brackets; its parts are taken with an index, the first has index 0
Tushuntirish

input() bir qator matnni satr sifatida beradi; split() uni ajratuvchi bo‘yicha qismlarga bo‘ladi va natija ro‘yxat bo‘ladi. Ajratuvchi ko‘rsatilmasa, probel olinadi: "6 9" dan ["6", "9"] hosil bo‘ladi, split(";") esa nuqtali vergul bo‘yicha ajratadi. Ro‘yxat qismlari ham satr bo‘lgani uchun hisoblashdan oldin ularni int() bilan songa aylantirish kerak: a[0] – birinchi, a[1] – ikkinchi qism. print() da sep qiymatlar orasiga nima qo‘yilishini (odatda probel), end esa chiqishdan keyin nima turishini (odatda yangi satr) belgilaydi. Masalan, sep="-" qiymatlarni chiziqcha bilan ajratadi, end="" esa keyingi print() ni shu qatorda davom ettiradi. Bu sozlamalar chiqishni chiroyli va masala talabiga mos qilish uchun kerak.

Nima qiladiOdatiy qiymat
sepqiymatlar orasiga nima qo‘yiladiprobel
endchiqarishdan keyin nima keladiyangi satr
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi bir raundagi uchta tashlash masofasini bir qatorda bo‘sh joy bilan ajratilgan sonlar ko‘rinishida yozdi, masalan, «4 6 5». Dastur qatorni uch bo‘lakka ajratib, ularni songa aylantirdi va qo‘shdi; o‘quvchi uchta savolga javob berish o‘rniga bir marta kiritdi.

Kim ishlatadi

Ma’lumotlarni qayta ishlovchilar, tahlilchilar va dasturchilar uzun qatorni bo‘laklab, har bir qiymat bilan alohida ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uchta sonni bo‘sh joy bilan bitta qatorda yozing va qog‘ozda ularni alohida kataklarga ajratib, har birining ikki baravarini yozing.

Namunalar
Python
1a = input().split(";")
2print(a)
3print(int(a[0]) + int(a[1]) + int(a[2]))
Natija
['12', '30', '8']
50
Ajratish – kod yuqorida. 12;30;8 kiritilsa, birinchi qatorda ro‘yxat ['12', '30', '8'], ikkinchisida yig‘indi 50 chiqadi.
Python
1print("Ali", 14, "yosh", sep="-", end=".")
2
3a = input().split()
4x = int(a[0])
5y = int(a[1])
6print(x, y, x + y, sep=" | ")
Natija
Ali-14-yosh.
6 | 9 | 15
Chiqish ko‘rinishi – yuqoridagi birinchi dastur. Natija Ali-14-yosh. – qiymatlar chiziqcha bilan ajratilgan, oxirida nuqta. Probel bilan kiritilgan ikki son – yuqoridagi ikkinchi dastur. 6 9 kiritilsa, 6 | 9 | 15 chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Chiqishni sozlang»: guruh print(1, 2, 3) ni sep va end ning 4 xil qiymati bilan ishga tushiradi (sep="", sep=", ", sep="\n", end="!") va har birining natijasini jadvalga yozadi.

Mashq
1
Ikki son bitta qatorda probel bilan kiritiladi. Ularning ko‘paytmasini chiqaruvchi dastur yozing.
2
print(1, 2, 3, sep="") nima chiqaradi?
3
"olma nok anor".split() satrni nechta qismga bo‘ladi?
4
print("a", end="") va undan keyingi print("b") nima uchun "ab" ni bir qatorda chiqaradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun rasm va matnHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →