☰ Mundarija · Informatika

Nazorat takrori va arifmetik amallar

Darslar 26–27 · 2 ta dars · M. R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva. Informatika va axborot texnologiyalari, 9-sinf. «Nashriyot uyi Tasvir», Toshkent, 2020
27

Pythonda arifmetik amallarni bajarish

Darslik: 62–64-betlar
MaqsadPython arifmetik amallarini (+, -, *, /, //, %, **) va qisqa yozuvlarni (+=, -=, *=) biladi, amallar tartibini hisobga olib ifodalarni yozadi hamda sonning raqamlarini // va % bilan ajratadi.
Yangi so‘zlar
// · //: the whole part of a quotient (floor division)% · %: the remainder of a division** · **: raising to a power+= · +=: the short form of increasing a variable, x += y means x = x + y
Tushuntirish

Python yettita arifmetik amal beradi: qo‘shish +, ayirish -, ko‘paytirish *, bo‘lish /, bo‘linmaning butun qismi //, qoldiq % va daraja **. Masalan, 17 / 5 = 3.4 (har doim float), 17 // 5 = 3 va 17 % 5 = 2, 2 ** 5 = 32. Ifodada avval daraja, so‘ng *, /, //, % (chapdan o‘ngga), eng oxirida + va - bajariladi; tartibni qavslar o‘zgartiradi. Matematik kasrni yozishda surat va maxrajni alohida qavsga oling, masalan, (a**2 + b**2) / (a + b); qavs unutilsa, natija boshqacha chiqadi. O‘zgaruvchini oshirish uchun x = x + y o‘rniga qisqa x += y ni yozish mumkin; -=, *=, /=, //=, %=, **= ham shunday ishlaydi. // va % yordamida sonning raqamlarini ajratish mumkin: uch xonali x uchun x // 100 – birinchi raqam, x // 10 % 10 – o‘rtadagi raqam, x % 10 esa oxirgi raqam.

Namunalar
Amallar: print(17 + 5, 17 - 5, 17 * 5, 17 / 5, 17 // 5, 17 % 5, 2 ** 5) Natija: 22 12 85 3.4 3 2 32.
Raqamlarni ajratish: x = int(input()) ⏎ a = x // 100 ⏎ b = x // 10 % 10 ⏎ c = x % 10 ⏎ print(a, b, c, a + b + c) 582 kiritilsa, 5 8 2 15 chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Natijani toping»: o‘qituvchi doskaga 6 ta ifoda yozadi (masalan, 2 + 3 * 4, (2 + 3) * 4, 20 // 6, 20 % 6, 2 ** 3 ** 1, 9 / 3). Guruhlar natijalarni avval qo‘lda hisoblaydi, so‘ng IDLE da tekshiradi va farq chiqsa, sababini tushuntiradi.

Mashq
1
29 // 4 va 29 % 4 nimaga teng?
2
(a² + b²) / (a + b) ifodasini Python da yozing va a = 2, b = 3 bo‘lganda hisoblang.
3
x = 10 bo‘lsa, x += 5, x *= 2, x -= 4 dan keyin x nechaga teng bo‘ladi?
4
Nima uchun 2 + 3 * 4 natijasi 20 emas, 14?