Dasturlash tillari
Protsessor dasturlash tilidagi matnni bevosita tushunmaydi, u faqat mashina kodi (0 va 1 lar)ni bajaradi. Shuning uchun tarjimon – translyator kerak. Kompilyator dasturning hammasini o‘qib, mashina kodiga tarjima qiladi va bajariladigan fayl hosil qiladi. Interpretator esa dasturni qator-ma’qator tarjima qilib bajaradi va xato uchrasa darrov xabar beradi. Mashhur tillar: C – operatsion tizimlar va tizimli dasturlar uchun; Java – kompyuter va Android telefon ilovalari uchun (Android ilovalari uchun bugun Kotlin ham keng qo‘llanadi, iPhone ilovalari uchun – Swift); JavaScript – veb-sahifalarni interfaol qilish uchun; PHP – dinamik veb-saytlarning server qismi uchun; Scratch – o‘rganish uchun vizual til; Python – turli masalalar, ma’lumotlar tahlili va sun’iy intellekt uchun. IDE matn muharriri, translyator va xatolarni qidirish vositalarini birlashtirgan dasturdir. Dastur yaratishning olti bosqichi: talabni aniqlash, loyihalash, kod yozish, xatolarni topish va testlash, joriy etish, qo‘llab-quvvatlash.
| Til | Qo‘llanilishi |
|---|---|
| C | operatsion tizimlar, tizimli dasturlar |
| Java | kompyuter va Android ilovalari |
| JavaScript | veb-sahifani interaktiv qilish |
| PHP | dinamik saytlarning server qismi |
| Scratch | o‘rganish uchun vizual til |
| Python | ko‘p turdagi masalalar, tahlil, sun’iy intellekt |
Bir o‘quvchi sinf uchun kichik viktorina o‘yini yasamoqchi bo‘lib, informatika o‘qituvchisidan qaysi tilni tanlashni so‘radi. O‘qituvchi avval o‘yin nima qilishi, qayerda ishlashi va kim foydalanishini so‘radi, shundan keyingina tilni tavsiya qildi.
Dasturchilar, tizim tahlilchilari va talaba-qiziquvchilar vazifaga qarab qulay dasturlash tilini tanlaydi.
Biror vosita tanlashdan oldin, o‘zingiz xohlagan kichik dastur talablarini uch qatorda yozing: u nima qiladi, kim foydalanadi va qayerda ishlaydi. Kod yozmang.
«Til tanlash»: kartochkalarda vazifalar (veb-sayt animatsiyasi, o‘yin dvigateli, bolalar uchun o‘rgatuvchi dastur, sun’iy intellekt); guruhlar mos tilni tanlaydi va sababini aytadi.