Jahon iqtisodiyoti markazlari va xalqaro integratsiya jarayonlari
Ishlab chiqarish, fan-texnika va moliya resurslari katta bo‘lgan davlatlar jahon iqtisodiyotining markazlari hisoblanadi. Hozir ikki eng yirik iqtisodiyot AQSH va Xitoy; ularga Yevropa Ittifoqi, Germaniya, Yaponiya, Hindiston kabi markazlar qo‘shiladi, shuning uchun iqtisodiyot ko‘p markazli (polisentrik). Davlatlar iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalar orqali yaqinlashib, yagona axborot muhitida rivojlanishi globallashuv deyiladi. Uning natijasi — xalqaro iqtisodiy integratsiya, ya’ni davlatlar xo‘jaliklarining mustahkam aloqalar va mehnat taqsimoti asosida birlashuvi. Integratsiya mintaqaviy (Yevropa Ittifoqi, 2020-yilda Buyuk Britaniya chiqqach 27 a’zo; ASEAN), tarmoq (neft eksport qiluvchi mamlakatlar tashkiloti — OPEK) va transmilliy kompaniyalar shakllarida bo‘ladi. TMK — ikki va undan ko‘p mamlakatda faoliyat yuritadigan, katta xorijiy aktivlarga ega kompaniya; masalan, Apple, Toyota, Samsung, Shell. Ularning aksariyat bosh idoralari AQSH, Xitoy va Yaponiyada. TMKlar ish o‘rinlari va texnologiya olib keladi, ammo kichik davlatlar iqtisodiyotiga katta ta’sir ko‘rsatishi ham mumkin.
«Integratsiya xaritasi»: dunyo xaritasida Yevropa Ittifoqi, ASEAN va OPEK a’zolarini topib, har birining a’zolaridan 3 tasini yozish.