Afrikaning o‘rni, aholisi va xo‘jaligi

Afrikada aholi soni bo‘yicha Osiyodan keyingi ikkinchi qit’a: taxminan 1,5 mlrd kishi, jahon aholisining qariyb 18 % i. Eng ko‘p aholili davlatlar — Nigeriya (200 mln dan ortiq, Afrikada birinchi), Efiopiya, Misr, KDR. Aholi notekis joylashgan: Nil vodiysi va deltasi, O‘rta dengiz sohili, Gvineya qo‘ltig‘i bo‘yi, Sharqiy Afrika tog‘liklari va JAR sanoat rayonlarida zich, Sahroyi Kabir, Kalaxari va Namib cho‘llarida o‘ta siyrak. Afrika aholisi eng tez o‘sayotgan qit’a: yillik o‘sish taxminan 2,3–2,5 %, jahon o‘rtachasidan ancha yuqori. Ko‘p davlatlarda ayol boshiga 4–7 farzand to‘g‘ri keladi, aholining katta qismi (taxminan 40 %) bolalar va o‘smirlar, umr ko‘rish nisbatan qisqa; bu ta’lim, tibbiyot va ish o‘rinlariga katta bosim tushiradi. Urbanizatsiya taxminan 45 % va tez o‘sib bormoqda, yirik shaharlar — Qohira, Lagos, Kinshasa. Irqiy, etnik va diniy tarkibiga ko‘ra qit’a ikki qismga bo‘linadi: Shimoliy Afrika (arablar va berberlar, asosan musulmonlar) va Tropik Afrika (yuzlab xalq va qabilalar, islom, xristianlik va mahalliy e’tiqodlar). Xo‘jaligida xomashyo yetkazib beruvchi tarmoqlar — tog‘-kon sanoati va tropik dehqonchilik ustun, bu mustamlaka davrida shakllangan. Neft va gaz — Nigeriya, Jazoir, Angola; oltin — Gana, Tanzaniya, JAR; mis — Zambiya, KDR; olmos — Botsvana, KDR; fosforit — Marokash. Ko‘p davlatlarda bitta ekin ustun: Kot-d’Ivuar va Ganada kakao, Efiopiya va Ugandada kofe, Keniyada choy, Senegalda yeryong‘oq, Mali va Chadda paxta. Narxlar tushsa, davlat daromadi keskin kamayadi. Rivojlanish darajasiga ko‘ra Afrika uch qismga bo‘linadi: JAR (eng kuchli iqtisod), Shimoliy Afrika (nisbatan rivojlangan) va Tropik Afrika, uning ko‘p davlatlari BMT tomonidan eng kam rivojlangan davlatlar qatoriga kiritilgan.