Yaponiya
Yaponiya Sharqiy Osiyodagi orol davlat: unga 14 mingdan ortiq orol tegishli (2023-yilgi qayta hisob bo‘yicha), ammo quruqlikning 95 % dan ko‘pini to‘rtta katta orol — Xonsyu, Xokkaydo, Kyusyu va Sikoku — egallaydi. Maydoni taxminan 378 ming km², aholisi taxminan 124 mln kishi, poytaxti — Tokio. Yaponiya konstitutsion monarxiya: imperator davlat ramzi, siyosiy boshqaruvda asosiy rol bosh vazirda; hozirgi imperator — Naruxito. U Tinch okean seysmik mintaqasida joylashgani uchun zilzila, sunami va vulqon otilishi tez-tez bo‘ladi; eng baland cho‘qqisi — muqaddas Fudziyama vulqoni. Hududining taxminan 3/4 qismi tog‘ va qirlar, dehqonchilik uchun yer kam. Foydali qazilmalari juda kam, shuning uchun yoqilg‘i va metall rudalarini ko‘p import qiladi. Iqlimi musson tipida, nam, tayfunlar tez-tez bo‘ladi. Aholisi so‘nggi yillarda kamayib bormoqda: tug‘ilish juda past, aholi tez qarimoqda. Shaharlashish 90 % ga yaqin, Tokio aglomeratsiyasi dunyoda eng kattalaridan biri (30 mln dan ortiq). Tokio, Nagoya, Osaka shaharlari birlashib Tokaydo megalopolisini hosil qilgan; aholi asosan tekisliklarda va qirg‘oqda, ayniqsa Kanto tekisligida to‘plangan. Yaponlar aholining 98 % idan ko‘pini tashkil qiladi, dinlari — sintoizm va buddizm. Yaponiya dunyoning eng yirik iqtisodiyotlaridan biri. Sanoat eng zamonaviy texnologiyalarga tayanadi: elektronika, dastgohsozlik, robotlar, avtomobilsozlik («Toyota», «Honda»), kemasozlik, kimyo. Dehqonchilikda sholi yetakchi; baliqchilik muhim. Yuqori tezlikdagi «Sinkansen» poyezdlari yirik shaharlarni bog‘laydi; turizm ham rivojlangan. Eng rivojlangan rayoni — Xonsyu sharqidagi Tinch okean sanoat mintaqasi.
Yer kam bo‘lgan joyda dizaynerlar joy tejaydigan buyumlar o‘ylab topadi: yig‘iladigan stol, ikki qavatli karavot, ixcham jihozlar. Bu g‘oyalar uy kichik bo‘lganda ham qulaylik beradi. Cheklangan joy odamlarning yashash tarzini ham belgilaydi.
Mahsulot dizayneri joy tejovchi buyum yaratadi, me’mor ixcham binolarni loyihalaydi, shahar rejalashtiruvchisi yerdan oqilona foydalanadi.
Uyda yoki maktabda joy tejaydigan bitta g‘oyani (masalan, yig‘iladigan stol) topib, u qanday ishlashini tushuntiring.
Xaritada to‘rtta katta orol, Tokio, Osaka, Nagoya, Fudziyama va Tinch okean sanoat mintaqasini belgilab, aholi qayerda zich ekanini tushuntiring.