Rossiya Federatsiyasi xo‘jaligi
Rossiya iqtisodiyoti industrial xarakterga ega va uning tayanchi yoqilg‘i-energetika majmuasi. Mamlakat tabiiy gaz zaxirasi bo‘yicha dunyoda birinchi, neft va ko‘mir zaxirasi bo‘yicha oldingi o‘rinlarda; neft va gaz qazishda eng yirik uch davlat qatorida. Eng yirik rayon — G‘arbiy Sibir. Elektr energiyasining taxminan uchdan ikki qismi issiqlik stansiyalarida, qolgani GES va AESlarda ishlab chiqariladi. Qora metallurgiya Ural, Kuznetsk va Kursk ruda-ko‘mir bazalariga tayanadi, po‘lat ishlab chiqarishda Rossiya oldingi beshlikda; rangli metallurgiyada alyuminiy, nikel, mis va oltin muhim, yirik korxonalar Sharqiy Sibirda (Yenisey va Angara GESlari yonida). Mashinasozlikda aviakosmik texnika, energetika uskunalari, avtomobil, qishloq xo‘jaligi mashinalari ajralib turadi; kimyo sanoatida mineral o‘g‘itlar jahon bozorida yetakchi. Qishloq xo‘jaligida unumli yerlar nisbatan kam (hududning taxminan 10 %), asosiy dehqonchilik hududi — janubdagi dasht va o‘rmon-dasht: bug‘doy, arpa, kungaboqar, qandlavlagi, kartoshka; Rossiya dunyoda yirik bug‘doy eksportchisi. Chorvachilikda qoramol, cho‘chqa, parranda, shimolda bug‘uchilik. Transportda temir yo‘l muhim; Moskvani Vladivostok bilan bog‘laydigan Transsibir magistrali dunyodagi eng uzun temir yo‘llardan (taxminan 9 300 km). Volga daryosi ichki suv yo‘llarining o‘zagi. Rossiya O‘zbekiston bilan savdo va ishchi kuchi aloqalari rivojlangan davlatlardan biri. 2022-yildan keyin ko‘p G‘arb davlatlari Rossiyaga qarshi iqtisodiy cheklovlar joriy etdi, Rossiya esa savdoni ko‘proq Osiyo davlatlari (Xitoy, Hindiston, Turkiya) tomon yo‘naltirdi; bu uning eksport va import tuzilmasini o‘zgartirmoqda.
Resurslar bor, ammo yirik shaharlardan juda uzoqda joylashgan konlarda ishchilar ko‘pincha navbat bilan ishlaydi: ular bir necha hafta konda turib ishlab, keyin uyga qaytadi. Masofa ishni tashkil qilishning o‘zini o‘zgartiradi.
Kon muhandisi navbatli ishni rejalashtiradi, transport rejalashtiruvchisi ishchilarni olib boradi, lager oshpazi ularni ovqatlantiradi.
Maktabingiz eng yaqin shahardan ikki kunlik yo‘l uzoqlikda bo‘lsa, maktabda albatta bo‘lishi kerak bo‘lgan beshta narsani yozing.
| Hudud | Resurs |
|---|---|
| G‘arbiy Sibir | neft, gaz |
| Kuzbass | ko‘mir |
| Kursk anomaliyasi | temir rudasi |
| Norilsk | nikel, mis |
| Volga bo‘yi | bug‘doy, daryo transporti |
«Resurs xaritasi»: o‘quvchilar Rossiya konturida neft-gaz, ko‘mir, temir rudasi, nikel, oltin, bug‘doy rayonlarini ranglar bilan belgilaydi va Transsibir yo‘lini chizadi.