Kasblar tasnifi, mehnat turlarining ta’rifi
Darslikka ko‘ra kasblar tasnifini to‘rt qavatli piramida sifatida tasavvur qilish mumkin: kasblarning tiplari, turkumlari, bo‘limlari va guruhlari. Mehnat predmetiga qarab kasblar besh tipga bo‘linadi: «odam–tabiat» (agronom, chorvador, zootexnik), «odam–texnika» (duradgor, tikuvchi, tokar, elektr montajchi, haydovchi), «odam–odam» (tarbiyachi, shifokor, o‘qituvchi), «odam–belgili tizim» (tarjimon, dasturchi, hisobchi, muhandis) va «odam–badiiy obraz» (artist, bastakor, rassom). Mehnat maqsadiga qarab uch turkum ajratiladi: bilish, o‘rgatish va tadqiqotchilik. Mehnat vositalariga qarab to‘rt bo‘lim bor: qo‘l mehnati, qo‘lda boshqariladigan mashinalar, avtomatlashtirilgan apparatlar bilan ishlash va ish bajarish vositalari ko‘proq talab qiladigan kasblar. Mehnat sharoitiga ko‘ra to‘rt guruh: odatdagi (maishiy) muhitda ishlash (hisobchi, o‘qituvchi), ochiq havoda harorat va namlik o‘zgarishida ishlash (quruvchi, dehqon), odatdan tashqari sharoit (uchuvchi, shaxtyor, g‘avvos) va odamlar hayoti va salomatligi uchun oshirilgan mas’uliyat talab qiladigan mehnat (shifokor, o‘qituvchi). Xavfli sharoitdagi kasblarda xavfsizlik qoidalari, himoya kiyimi va maxsus tayyorgarlik majburiy.
Kartochka tasnifi: 12 ta kasb nomi (zootexnik, duradgor, shifokor, tarjimon, rassom, buldozer mashinisti, o‘qituvchi, dasturchi, bastakor, agronom, g‘avvos, hisobchi) ni 5 tipga ajrating, so‘ng mehnat sharoitiga ko‘ra guruhlarini belgilang. O‘zingizga yoqqan tipni va nima uchun ekanini bir jumlada yozing.