ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Iqtisodiy bilim asoslari

Talab va talab qonuni

Darslar 20 · 1 ta dars · E. Sariqov, B. Xaydarov. Iqtisodiy bilim asoslari, 8-sinf. «Huquq va Jamiyat» MCHJ nashriyoti, Toshkent, 2019
20

Talab va talab qonuni

Darslik: 88–91-betlar
MaqsadTalab va talab miqdorining farqini tushuntiradi, talab jadvali va talab chizig‘ini (D) tuzadi, talab qonunini va uning daromad hamda almashtirish omillari orqali izohini biladi.
Yangi so‘zlar
talab · demand: the relation between a good’s price and the quantities buyers are able to buy at different pricestalab miqdori · quantity demanded: how much buyers can buy at one given price in a given periodtalab qonuni · law of demand: the higher the price, the smaller the quantity demanded, other things equaltalab chizig‘i · demand curve (D): the line drawn through the points of a demand schedule
Tushuntirish

Faqat xohlash talab emas: xohish xarid qilish imkoniyati, ya’ni to‘lay olish qobiliyati bilan birga bo‘lgandagina talabga aylanadi. Talab – narx va xaridorlar sotib ola oladigan miqdor o‘rtasidagi bog‘lanish, talab miqdori esa aniq bir narxdagi shunday miqdor. Narx o‘zgarsa, talab miqdori o‘zgaradi, jadvalning o‘zi esa o‘sha-o‘sha qoladi. Talab qonuni: boshqa sharoitlar o‘zgarmaganda narx qancha past bo‘lsa, talab miqdori shuncha katta, narx qancha yuqori bo‘lsa, shuncha kichik bo‘ladi. Buning ikki sababi bor. Daromad omili: narx tushsa, bir xil pulga ko‘proq narsa sotib olish mumkin bo‘ladi. Almashtirish omili: narxi oshgan tovar o‘rniga arzonroq o‘rinbosarni olishadi. Grafikda narx vertikal o‘qqa (p), miqdor gorizontal o‘qqa (q) qo‘yiladi, nuqtalar tutashtirilsa, o‘ngga pasayib boruvchi D chizig‘i hosil bo‘ladi.

Miqdor, donaNarx, so‘m20406080100120200040006000800010 0000D
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yarmarkada rangli qalam narxi 2 chipta bo‘lganda 10 o‘quvchi xarid qildi, 4 chipta bo‘lganda faqat 4 nafar. Sotuvchi jadvalga yozib, narx oshsa xaridorlar kamayishini ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Sotuvchilar, do‘kon menejerlari va marketing tahlilchilari narxga qarab xaridlar sonini kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stlaringiz bilan o‘ylab topilgan uch xil narxda «Necha kishi olardi?» savolini so‘rab, natijani jadvalga yozing.

Namunalar
Talab jadvali
Narx, so‘mKuniga sotib olinadi, dona
8 00040
6 00070
4 000100
Mevali muzqaymoq stakani: 8 000 so‘m bo‘lsa, kun davomida bir mahalla 40 ta, 6 000 so‘m bo‘lsa 70 ta, 4 000 so‘m bo‘lsa 100 ta sotib oladi. Bu uchta juftlik talab jadvalini beradi. 6 000 so‘mda talab miqdori 70 ta; jami tushum: 6 000 · 70 = 420 000 so‘m.
o‘rnini bosisheffekti: ko‘proqolmadaromad effekti:pul avvalgidek,narx balandBanan narxioshdi
Dilnoza ikki xil mevani yaxshi ko‘radi. Banan 28 000 so‘m, olma 14 000 so‘m bo‘lganda u haftada 1 kg banan va 2 kg olma oladi. Banan 40 000 so‘m bo‘lib qolsa, u olmani ko‘paytiradi: bu almashtirish omili. Qo‘lidagi pul o‘zgarmagani holda banan qimmatlashgani uchun u endi avvalgi xaridlarining hammasini qila olmaydi – go‘yo daromadi kamaygandek: bu daromad omili.
Sinfda faoliyat

«Sinf bozori»: sinf o‘yin tarzida «shokolad» narxini 3 000, 5 000, 7 000, 9 000 so‘m deb e’lon qiladi; har bir o‘quvchi har narxda nechta olishini yozadi. Natijalar yig‘ilib, talab jadvali va chizig‘i chiziladi.

Mashq
1
Nima uchun xohishning o‘zi talab hisoblanmaydi?
2
Talab miqdori narx 5 000 so‘mda 90 ta, narx 9 000 so‘mda 50 ta. Narx 5 000 so‘mdan 9 000 so‘mga oshganda talab miqdori nechtaga kamaygan?
3
Narx 6 000 so‘m, talab miqdori 55 ta. Jami xarajat (xaridorlar sarflagan pul) necha so‘m?
4
Tovar narxi pasayganda nima uchun odamlar ko‘proq sotib oladi? Ikkala omilni ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →