Daromad va boylik

Inson o‘zi bilan olib yuradigan «boylik» – bilim, ko‘nikma, tajriba, sog‘liq va yaxshi fazilatlar – inson kapitali deyiladi. Kishi topgan daromadining bir qismini to‘plab, uni uy, uskuna, bankdagi omonat yoki qimmatli qog‘oz kabi mulkka aylantirsa, bu uning moddiy kapitali bo‘ladi. Ikkalasi birgalikda kishining boyligini tashkil qiladi. Shuning uchun o‘qish va kasb o‘rganishga ketgan vaqt va pul inson kapitaliga qilingan sarmoya hisoblanadi. Resurs turiga qarab daromad ham turlicha: mehnatdan – ish haqi, yer va ijaraga berilgan mulkdan – ijara haqi (renta), bankka qo‘yilgan pulga – omonat foizi, aksiyadan – dividend, tadbirkorlikdan – foyda. Odamlarning qobiliyati va mehnati turlicha, shu bois daromadlar ham teng emas; bu ba’zan rag‘batlantiradi, ammo farq haddan oshsa yaxshi emas, shuning uchun davlat soliq va nafaqalar orqali daromadlarni tartibga soladi. Narxlar o‘zgarganda daromadlarni solishtirish uchun real daromad hisoblanadi: Rr = Rn : I, bunda Rn – nominal daromad, I – iste’mol narxlari indeksi (narxlarning o‘zgarish darajasi).