Talab va taklif qonunlariga doir amaliy mashg‘ulot
Muvozanat narxni uch xil yo‘l bilan topish mumkin. Jadval usulida talab va taklif miqdorlari teng bo‘lgan qator qidiriladi. Grafik usulida jadvaldagi har bir juftlik koordinata tekisligida nuqta (q; p) bo‘lib belgilanadi, talab va taklif chiziqlari chiziladi, ular kesishgan nuqtaning abssissasi muvozanat miqdorni, ordinatasi muvozanat narxni beradi. Formula usulida talab va taklif funksiyalari tenglashtiriladi: qD = qS. Masalan, qD = 120 – 2p va qS = 3p + 20 bo‘lsa, 120 – 2p = 3p + 20, bundan 5p = 100, p = 20. Miqdorni topish uchun p ni funksiyalardan biriga qo‘yamiz: qD = 120 – 2 · 20 = 80. Tekshirish uchun taklifga ham qo‘yib ko‘rish kerak: qS = 3 · 20 + 20 = 80. Ikkalasi teng bo‘lsa, javob to‘g‘ri.
Muvozanat narxi: 4,5 → 5,7 ↑
Muvozanat miqdori: 4,4 → 5,9 ↑
+ talab/taklif o‘sadi (egri chiziq o‘ngga), − kamayadi (chapga). Och rangli chiziqlar — dastlabki holat.
Maktab hovlisini tozalash kuni ikki ro‘yxat tuzildi: har soatda nechta o‘quvchi kela oladi va nechta ish bor. Ikkala son teng chiqqan soat ish boshlash uchun eng qulay deb tanlandi.
Dispetcherlar, rejalashtiruvchilar va bozor tahlilchilari ikki miqdor tenglashadigan nuqtani izlaydi.
Ikki qatorli jadval tuzing: «kim keladi» va «nima kerak» uchun beshta o‘ylab topilgan son. Sonlar teng bo‘ladigan joyni toping.
| Narx, so‘m | Talab | Taklif |
|---|---|---|
| 2 000 | 50 | 10 |
| 3 000 | 40 | 20 |
| 4 000 | 30 | 30 |
| 5 000 | 20 | 40 |
«Uch yo‘l, bitta javob»: guruhning uch a’zosi bitta talab–taklif ma’lumotini mos ravishda jadval, grafik va formula orqali yechib, natijalarni solishtiradi.