☰ Mundarija · Informatika

MS Excelda matematik amallar va funksiyalarni qo‘llash

Darslar 21–22 · 2 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
22

MS Excelda matematik amallar va funksiyalarni qo‘llash mavzusini takrorlash

Darslik: 102-bet
MaqsadFunksiyalar va amallarni aralash masalalarda qo‘llaydi: birliklar, narx, perimetr, butun qism va qoldiq.
Yangi so‘zlar
birlikni o‘tkazish · unit conversion: changing a quantity from one unit to another, e.g. km/h to m/sbutun qism · integer part: the whole-number part of a quotientqoldiq · remainder: what is left after dividing as far as possible with whole numberstekshirish · checking: testing a formula on numbers whose result you know
Tushuntirish

Takrorlash darsida masalani avval qog‘ozda formulaga aylantirib, keyin jadvalga o‘tkazamiz. Kiritiladigan ma’lumotlarni alohida katakchalarga yozing, natija esa formulada katakcha adresi bilan hisoblansin – shunda ma’lumot o‘zgarsa natija ham o‘zgaradi. Birliklar mos bo‘lishi shart: km/soat ni m/s ga o‘tkazish uchun 3,6 ga bo‘lamiz, chunki 1 km/soat = 1000 m : 3600 s; narxlarni solishtirishda esa hammasini bir xil miqdorga (masalan, 1 kg ga) keltiramiz. Ikki kattalikni solishtirishda IF dan foydalanamiz va natijani so‘z bilan chiqaramiz. Butun sonni bo‘lganda to‘liq qismi INT(A1/B1) bilan, qoldig‘i MOD(A1; B1) bilan topiladi. Tekshirish uchun formulani javobi ma’lum sonlarda sinab ko‘ring.

Namunalar
Narxlarni solishtirish: A do‘konda guruch 1 kg – 14 000 so‘m (A1), B do‘konda 500 g – 6 500 so‘m (B1). B do‘konda 1 kg = 2 · 6 500 = 13 000 so‘m. =IF(A1<2*B1; "A arzon"; "B arzon") → "B arzon".
Vaqt: A1 = 135 minut. To‘liq soatlar: =INT(A1/60) → 2; qolgan minutlar: =MOD(A1; 60) → 15. Tekshirish: 2 · 60 + 15 = 135.
Sinfda faoliyat

«Masala – formula – jadval»: guruh bitta amaliy masalani (masalan, hovli panjarasining uzunligi va narxi) tanlab, kirish katakchalari va formulalarini doskada rejalashtiradi, so‘ng jadvalda sinab ko‘radi.

Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi hovli 25 m × 18 m (A1, B1), 1 m panjara 40 000 so‘m (C1). Panjara uzunligi va narxi formulalarini yozing va qiymatlarini toping.
2
90 km/soat necha m/s? Formulani yozing.
3
A1 = 200 sekund. Necha to‘liq minut va necha sekund? Formulalarni yozing.
4
Nima uchun narxlarni solishtirishdan oldin bir xil miqdorga (masalan, 1 kg ga) keltirish kerak?