☰ Mundarija · Informatika

Yakuniy takrorlash

Darslar 33–34 · 2 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
33

Takrorlashga doir topshiriqlar (1)

Darslik: 134–136-betlar
MaqsadMatematik ifodalarni jadval formulalariga o‘giradi, shartli formulalar va matn funksiyalarini birlashtirib masalalar yechadi.
Yangi so‘zlar
SQRT · SQRT(x): the square root of xREPLACE · REPLACE(text; start; count; new): swaps a piece of the text for new textMAX · MAX(range1; range2; ...): the largest of all the numbers in the rangesyaxlitlash · rounding: ROUND(x; n) rounds a number to n decimal places
Tushuntirish

Matematik ifodani formulaga o‘girganda ko‘paytirish belgisi * yoziladi, darajaga ^ ishlatiladi, kvadrat ildiz uchun SQRT bor va x o‘rniga katakcha manzili turadi: 5x² + 3√x – 4 ifodasi =5*A1^2+3*SQRT(A1)-4 bo‘ladi. Bo‘linishni tekshirish: =IF(MOD(A3; 4)=0; "bo‘linadi"; "bo‘linmaydi"). Bir nechta blokdagi eng katta son: =MAX(B2:B6; E2:E4). Matnda REPLACE("computer"; 4; 3; "XYZ") 4-belgidan boshlab 3 ta belgini almashtirib "comXYZer" beradi. Tenglik ayniyat ekanini tekshirish uchun, masalan, (x+3)^2 = x^2+6x+9, bir necha qiymatda ikkala tomonni hisoblab IF bilan solishtiramiz; kasr sonlarda taqqoslashdan oldin ROUND qo‘llanadi, chunki kompyuter kasrlarni taxminiy saqlaydi. Murakkab foiz: B so‘m yiliga M foiz bilan A yildan keyin =B*(1+M/100)^A. Formula yozilgach, uni chegaraviy qiymatlar bilan tekshiring.

Namunalar
x = 4 da =5*A1^2+3*SQRT(A1)-4: 5 · 16 = 80; 3 · 2 = 6; 80 + 6 – 4 = 82. 92 : 4 uchun MOD(92; 4) = 0, demak «bo‘linadi».
Ayniyat: x = 2 da (2+3)^2 = 25 va 2^2+6·2+9 = 4+12+9 = 25 – teng. x = 0 da 9 va 9. Bir qiymat teng bo‘lishi ayniyatni isbotlamaydi, shuning uchun ko‘p qiymat sinaladi.
Sinfda faoliyat

«Formula tarjimoni»: guruhlar daftarda matematik ifodani yozadi, boshqa guruh uni jadval formulasiga o‘giradi; so‘ng qiymatlarni qo‘lda va jadvalda solishtiradilar.

Mashq
1
x = 4 da =5*A1^2+3*SQRT(A1)-4 nechaga teng?
2
REPLACE("computer"; 4; 3; "XYZ") nimani beradi?
3
x = 3 da (x+3)^2 qancha va x^2+6x+9 qancha? Ayniyat bajarildimi?
4
Kasrli sonlarni IF bilan taqqoslashdan oldin nima uchun ROUND qo‘llanadi?