ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

MS Excelda matematik amallar va funksiyalarni qo‘llash

Darslar 21–22 · 2 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
21

MS Excelda matematik amallar va funksiyalarni qo‘llash

Darslik: 98–101-betlar
MaqsadExcel funksiyalari (matematik, mantiqiy, statistik, matnli) tuzilishini biladi va ularni formulalarda qo‘llaydi.
Yangi so‘zlar
funksiya · function: a ready-made calculation with a name, called as NAME(argument; argument; ...)argument · argument: a value, cell address or range given to a functionto‘ldirish markeri · fill handle: the small square in the corner of a cell that is dragged to copy a formulaROST / YOLG‘ON · TRUE / FALSE: the two values of a logical function
Tushuntirish

Excelda 400 dan ortiq tayyor funksiya bor; ular matematik, mantiqiy, statistik, matn, sana va moliya turlariga bo‘linadi. Funksiya o‘z nomiga ega, nomdan keyin qavs ichida argumentlar yoziladi; argumentlar nuqtali vergul bilan ajratiladi (inglizcha sozlamada vergul): =SUM(A1:A5; C1). Funksiya nomlari Excel tiliga qarab farq qiladi; bu yerda inglizcha nomlar ishlatiladi. Matematik: ABS(son) – modul; SIGN(son) – ishora (–1, 0 yoki 1); SQRT(son) – kvadrat ildiz; MOD(son; bo‘luvchi) – qoldiq; POWER(son; daraja) – daraja; INT(son) – kichik butun songa yaxlitlash; SUM(blok) – yig‘indi. Statistik: MAX, MIN, AVERAGE (o‘rta arifmetik), COUNTIF(blok; shart) – shartga mos katakchalar soni. Mantiqiy: AND (hammasi rost bo‘lsa ROST), OR (biri rost bo‘lsa ROST), NOT, IF(shart; agar rost bo‘lsa; agar yolg‘on bo‘lsa). Matnli: LEN – uzunlik, LEFT va RIGHT – chap/o‘ng belgilar, MID(matn; boshlanish; soni) – o‘rtadan bo‘lak, CONCATENATE (yoki &) – birlashtirish, REPLACE – almashtirish. Formulani pastga yoki yon tomonga nusxalash uchun to‘ldirish markerini sudrang.

TurFunksiyalar
matematikABS, SIGN, SQRT, MOD, POWER, INT, SUM
statistikMAX, MIN, AVERAGE, COUNTIF
mantiqiyAND, OR, NOT, IF
matnliLEN, LEFT, RIGHT, MID, CONCATENATE, REPLACE
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdagi 25 ta daftarni 4 ta qutiga teng solishdi: har qutiga 6 tadan tushdi va 1 ta ortib qoldi. O‘quvchilar ortiqcha daftar uchun alohida joy topdi.

Kim ishlatadi

Omborchilar, tadbir tashkilotchilari va dasturchilar guruhlarni va qolgan qoldiqni hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

17 ta narsani 5 guruhga teng bo‘lishni qog‘ozda hisoblang: har guruhga nechtadan tushadi, nechta ortib qoladi?

Namunalar
MOD(29; 6) = 5, chunki 29 = 4 · 6 + 5. POWER(5; 3) = 125. SQRT(144) = 12. INT(7,9) = 7, lekin INT(–7,2) = –8 (pastga, kichik butun songa). SIGN(–9) = –1. AVERAGE(4; 8; 12) = 8.
Matn: LEN("Toshkent") = 8; LEFT("Informatika"; 4) = "Info"; MID("Informatika"; 3; 4) = "form"; REPLACE("Toshkent"; 1; 4; "Yash") = "Yashkent". Funksiya: x = –4 da =(A1^2+ABS(A1))/(A1+6) → (16 + 4) : 2 = 10.
Sinfda faoliyat

«Funksiya kartochkalari»: har juftlik funksiya nomi va misol yozilgan kartochkalarni moslashtiradi (masalan, MOD(45; 7) → 3), keyin raqib juftlikka o‘z misolini beradi.

Mashq
1
MOD(47; 6), POWER(2; 8) va INT(–3,5) qiymatlarini toping.
2
=IF(A1>=60; "O‘tdi"; "Yiqildi") formulasi A1 = 55 va A1 = 60 da nima beradi?
3
LEFT("Samarqand"; 3) va RIGHT("Samarqand"; 4) natijalarini toping.
4
Nima uchun INT(–7,2) = –7 emas, –8?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKuzatuv klubi uchun qizil chiroqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →