☰ Mundarija · Informatika

Mantiq elementlari: amaliy mashg‘ulot

Darslar 32 · 1 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
32

Elektron jadvalda mantiq elementlarini qo‘llash mavzusidan amaliy mashg‘ulot

Darslik: 134-bet
MaqsadIF formulalarining natijasini oldindan aytadi, xatolarni topib tuzatadi, nisbiy murojaatning nusxalashdagi ta’sirini tushunadi.
Yangi so‘zlar
xato kodi · error code: a message in a cell such as #NAME?, #VALUE! or #DIV/0!nisbiy murojaat · relative reference: an address that changes when the formula is copiedqo‘shtirnoq · quotation marks: the marks that enclose text in a formulatekshirish · testing: trying a formula with several different inputs
Tushuntirish

Amaliy mashg‘ulotda formula qiymatini kompyuterdan avval o‘zimiz hisoblab olamiz, so‘ng natijani solishtiramiz. =IF(A1>100; 100; A1) ballni 100 bilan cheklaydi: 100 dan katta son 100 ga almashadi, qolganlari o‘zgarmaydi (tayyor MIN(A1; 100) funksiyasi ham shu ishni qiladi). Chegaraviy qiymatga e’tibor bering: «60 va undan yuqori – o‘tdi» qoidasi uchun =IF(A1>60; "o‘tdi"; "o‘tmadi") yozilsa, A1 = 60 da noto‘g‘ri «o‘tmadi» chiqadi; to‘g‘risi =IF(A1>=60; "o‘tdi"; "o‘tmadi"). Formulani boshqa katakchaga nusxalasak, nisbiy murojaatlar siljiydi: B1 dagi =A1*2 formulasi B3 ga ko‘chirilsa =A3*2 bo‘ladi. Tez uchraydigan xatolar: funksiya nomi noto‘g‘ri yozilsa #NAME?, matn bilan son aralashsa #VALUE!, nolga bo‘lsa #DIV/0!, matn qo‘shtirnoqsiz yozilsa ham #NAME?; ustun tor bo‘lsa ##### ko‘rinadi. Yana qavslar soni teng bo‘lishi va ajratgich (; yoki ,) sozlamaga mos bo‘lishi kerak. Har bir formulani kamida uch xil qiymat bilan tekshiring: masalan, manfiy, nol va musbat yoki chegaradan kichik, chegaraning o‘zi va chegaradan katta. Dasturni qonuniy yo‘l bilan oling: bepul LibreOffice yoki Google Jadvallar mavjud, buzilgan nusxalardan foydalanmang.

Namunalar
A1 = 120, 100, 85 da =IF(A1>100; 100; A1) natijasi 100, 100, 85. A1 = 59, 60, 61 da =IF(A1>=60; "o‘tdi"; "o‘tmadi") natijasi «o‘tmadi», «o‘tdi», «o‘tdi».
A1 = 6, B1 = A1/2+5 → 8, C1 = B1*B1 – 10*A1 → 64 – 60 = 4. =IF(B1>C1; "B1"; "C1") 8 > 4 ROST bo‘lgani uchun «B1» beradi. C1 formulasi C4 ga ko‘chirilsa u =B4*B4-10*A4 bo‘ladi va bo‘sh katakchalar bilan 0 beradi.
Sinfda faoliyat

«Xato ovchisi»: o‘qituvchi 5 ta noto‘g‘ri formula beradi (qo‘shtirnoq yo‘q, qavs yetishmaydi, funksiya nomi xato...); guruhlar xatoni topib tuzatadi.

Mashq
1
A1 = 135 da =IF(A1>100; 100; A1) nechani beradi?
2
A1 = 6, B1 = A1/2+5, C1 = B1*B1 – 10*A1 bo‘lsa, C1 nechaga teng?
3
MID("informatika"; 3; 4) nimani beradi?
4
«60 va undan yuqori – o‘tdi» qoidasi uchun =IF(A1>60; "o‘tdi"; "o‘tmadi") nima uchun noto‘g‘ri va uni qanday tuzatish mumkin?