8-sinf informatika 2-hafta, 2-dars: Kompyuterlar

Kompyuterlar

Darslik: 11–15-betlar

MaqsadEHM avlodlarini, kompyuterning asosiy va qo‘shimcha qurilmalarini, protsessor va xotira vazifasini biladi.

Yangi so‘zlar

avlod · generation: a stage in computer development defined by its main electronic elementprotsessor · processor (CPU): the device that executes instructions and does arithmetic and logic operationstezkor xotira (RAM) · RAM: fast memory that holds programs and data while the computer works; erased when power is offdoimiy xotira (ROM) · ROM: read-only memory that keeps permanent information such as the start-up program

Tushuntirish

Elektron hisoblash mashinalari to‘rt avlodga bo‘linadi: 1-avlod elektron lampalarda (1946–1955), 2-avlod tranzistorlarda (1956–1965), 3-avlod integral sxemalarda (1966–1974), 4-avlod katta integral sxemalar va mikroprotsessorlarda (1975-yildan). Tranzistor 1947-yilda Bell laboratoriyasida Shokli, Bardin va Brattein tomonidan yaratilgan (1956-yil Nobel mukofoti), u mashinalarning o‘lchami va energiya sarfini keskin kamaytirdi. Kompyuter – dastur asosida axborotni katta tezlikda qayta ishlaydigan universal avtomatik qurilma. Uning asosiy qurilmalari: sistema bloki, monitor va klaviatura; qo‘shimcha qurilmalar: sichqoncha, printer, skaner, veb-kamera va boshqalar. Sistema blokida asosiy plata, protsessor, xotira va quvvat bloki joylashadi. Protsessor arifmetik va mantiqiy amallarni bajaradi va boshqa qurilmalar ishini boshqaradi; uning unumdorligi takt chastotasi (GGs), razryadi va yadrolar soni bilan belgilanadi. Tezkor xotira (RAM) dastur va ma’lumotlarni ish paytida saqlaydi, tok o‘chsa ma’lumotlar yo‘qoladi; doimiy xotira (ROM) kompyuter yoqilganda ishlaydigan boshlang‘ich dasturni (BIOS/UEFI) saqlaydi. 8 bit = 1 bayt; n razryadli adres shinasi 2ⁿ ta adresni ifodalaydi.

Namunalar

Xotira birliklari: 4 Gbayt tezkor xotira = 4 · 1024 = 4096 Mbayt = 4096 · 1024 = 4 194 304 Kbayt. Har bir yuqori birlik oldingisidan 1024 marta katta.

Telefon kamerasi 4000×3000 nuqtali rasm oladi, har nuqtaga 3 bayt (24 bit) kerak: 4000 · 3000 · 3 = 36 000 000 bayt (siqilmagan holda taxminan 34 Mbayt). Shuning uchun rasmlar JPEG kabi formatlarda siqib saqlanadi.

Sinfda faoliyat

«Avlodlar saf»i: har o‘quvchi bitta avlod kartochkasini oladi (element, yillar, misol) va sinf oldida to‘g‘ri tartibda saf tortadi.

Mashq

2-avlod EHM qaysi element asosida qurilgan va bu nimani o‘zgartirdi?

20 bit yordamida nechta turli kod (adres) hosil qilish mumkin?

Planshet ekrani 1200×800 nuqta, har nuqtaga 4 bayt (32 bit) ajratiladi. Bir kadr necha bayt egallaydi?

Nima uchun hujjatni saqlamasdan kompyuterni o‘chirsangiz, u yo‘qoladi?