☰ Mundarija · Informatika

«Mening kompyuterim» sistema katalogi

Darslar 17 · 1 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
17

«Mening kompyuterim» sistema katalogi

Darslik: 79–83-betlar
Maqsad«Bu kompyuter» (Mening kompyuterim) oynasi qismlarini biladi, undan disklar, fayl va papkalar ustida nusxalash, ko‘chirish, o‘chirish va nomlash amallarini bajaradi.
Yangi so‘zlar
sistema katalogi · system folder: a special window that shows the computer’s drives and main placesadres satri · address bar: the line that shows the current location and lets you move to anothernusxalash · copy: making a duplicate; the original stays in placeko‘chirish · move (cut and paste): taking the object from one place to another
Tushuntirish

Eski Windowsda «Mening kompyuterim» deb atalgan oyna Windows 10 va 11 da «Bu kompyuter» (This PC) deb ataladi. U kompyuterdagi disklar, olinadigan qurilmalar va asosiy papkalarni (Hujjatlar, Rasmlar, Yuklab olinganlar) ko‘rsatadi. Oyna elementlari: sarlavha satri, lenta (Windows 10) yoki buyruqlar paneli (Windows 11) – amallar tugmalari, adres satri, o‘ng tomonda qidiruv, chap tomonda navigatsiya paneli (tez kirish, disklar), o‘rtada fayl va papkalar maydoni va pastda holat satri. Asosiy amallar: yangi papka – bo‘sh joyda o‘ng tugma → Yaratish → Papka (yoki Ctrl+Shift+N); qayta nomlash – F2; o‘chirish – Delete (savatchaga tushadi; Shift+Delete esa butunlay o‘chiradi, ehtiyot bo‘ling); nusxalash – Ctrl+C, joylashtirish – Ctrl+V; ko‘chirish – Ctrl+X, so‘ng Ctrl+V. Nusxalashda asl fayl joyida qoladi, ko‘chirishda yangi joyga o‘tadi. Alt+Enter obyekt xususiyatlarini (nomi, hajmi, sanasi) ochadi; «Bu kompyuter» → Xususiyatlar (yoki Sozlamalar → Tizim → Haqida) bo‘limida protsessor, tezkor xotira va Windows versiyasini ko‘rish mumkin.

Namunalar
Ko‘chirish: «Hisobot.docx» ni belgilab Ctrl+X, D:\Maktab papkasini ochib Ctrl+V. Endi fayl faqat yangi joyda; nusxalashda (Ctrl+C) u ikkala joyda bo‘lardi.
Bir faylga uch nusxa: Ctrl+C dan keyin Ctrl+V ni uch marta bossak, bir papkada nomlari «Fayl - nusxa», «Fayl - nusxa (2)» kabi uch yangi fayl paydo bo‘ladi, chunki bir papkada nom takrorlanmaydi.
Sinfda faoliyat

«Papka ustalari»: guruhlar D: diskda «Maktab» papkasini, uning ichida «8-sinf» va «Rasmlar» papkalarini yaratadi, so‘ng fayl nusxalab, ko‘chirib, nomini o‘zgartiradi va natijani o‘qituvchiga ko‘rsatadi.

Mashq
1
Yangi papka yaratishning ikki usulini ayting.
2
Nusxalash va ko‘chirishning farqi nimada? Klavishlarini yozing.
3
Delete va Shift+Delete ning farqi nima?
4
Nima uchun bir papkada ikkita bir xil nomli fayl bo‘lmaydi?