ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Diagramma va grafiklarni takrorlash

Darslar 27 · 1 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
27

Diagramma va grafiklarni hosil qilish va tahrirlash mavzularini takrorlash

Darslik: 120-bet
MaqsadDiagramma va grafikka oid masalalarni mustaqil yechadi: jadval, hisob, tur tanlash, tahrirlash va xatolarni topish.
Yangi so‘zlar
kvadrat yuzi · area of a square: side · side, written in a sheet as =A2^2qiymatlar jadvali · table of values: a table with the arguments x and the matching ysektor · sector: one slice of a pie chart; its size shows a shareo‘qish qulayligi · readability: how easily a reader understands the chart
Tushuntirish

Takrorlash mashg‘ulotida avval jadval tuziladi, so‘ng formulalar bilan hisoblanadi va faqat keyin diagramma hosil qilinadi. Masalan, tomoni 1, 2, 3, 4 va 5 ga teng kvadratlarning yuzlarini =A2^2 formulasi bilan topib, ustunli diagrammada taqqoslaymiz: tomon 2 marta oshsa, yuz 4 marta oshadi. Funksiya grafigi uchun x ning oralig‘i va qadami beriladi: x ni qadam bilan to‘ldiramiz, y formulasini birinchi satrga yozib pastga nusxalaymiz, so‘ng nuqtali grafik tuzamiz. Diagrammaning o‘qilishi muhim: 12 ta ingichka sektorli doiraviy diagramma o‘qib bo‘lmaydi, bunday hollarda ustunli diagramma yaxshiroq. Har bir diagrammada sarlavha, o‘q nomlari va kerak bo‘lsa afsona bo‘lsin; ranglar bir-biridan yaxshi ajralsin.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf plakat uchun avval kichik qoralama jadval tuzdi, so‘ng sonlarni hisobladi va faqat keyin rasm chizdi. Bir son noto‘g‘ri chiqqanda xatoni jadvaldan topish oson bo‘ldi, plakatni esa qayta chizishga hojat qolmadi.

Kim ishlatadi

Dizaynerlar, muhandislar va hisobotchilar avval qoralama va hisob qilib, tayyor shaklni keyin chizadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uchta o‘ylab topilgan son uchun avval jadval tuzing, kichik hisob qiling (masalan, jami), so‘ng ustunli diagramma chizing.

Namunalar
0510152025149162512345Yuza
Yuzlar: 1, 4, 9, 16, 25. Tomoni 5 bo‘lgan kvadrat ustuni tomoni 1 bo‘lganidan 25 marta, tomoni 2 bo‘lganidan esa 25 : 4 = 6,25 marta baland.
xy−2−11234−4−224680y = –2x + 4(–2; 8)(0; 4)(2; 0)(4; –4)
y = –2x + 4, x ∈ [–2; 4], qadam 0,5: nuqtalar soni (4 + 2) : 0,5 + 1 = 13. x = –2 da y = 8, x = 0 da y = 4, x = 4 da y = –4; grafik x o‘qini x = 2 da kesadi.
Sinfda faoliyat

«Diagramma tanqidchisi»: guruhlarga uchta kamchilikli diagramma beriladi (sarlavhasiz, juda ko‘p sektorli, o‘qi kesilgan); ular kamchilikni topib, tuzatadi.

Mashq
1
Tomoni 7 bo‘lgan kvadratning yuzi nechaga teng?
2
y = –2x + 4 uchun x ni –2 dan 4 gacha 0,5 qadam bilan olsak, nechta nuqta bo‘ladi?
3
y = –2x + 4 da x = –1 bo‘lganda y nechaga teng?
4
Nima uchun 12 ta toifali ma’lumot uchun doiraviy diagramma o‘rniga ustunli diagramma yaxshiroq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTayoqchalardan ko‘prikHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →