ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Elektron jadvalning elementlari

Darslar 20 · 1 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
20

Elektron jadvalning elementlari

Darslik: 92–97-betlar
MaqsadKatakcha, uning adresi, katakchalar bloki, ma’lumot turlari, nisbiy va absolyut murojaatlarni biladi va formulalarni nusxalaydi.
Yangi so‘zlar
katakcha adresi · cell address: column letter plus row number, e.g. B3katakchalar bloki · range (block) of cells: a rectangle of cells written with a colon, e.g. C2:D4nisbiy murojaat · relative reference: an address that changes when the formula is copiedabsolyut murojaat · absolute reference: an address with $ signs that stays fixed when copied
Tushuntirish

Jadval satr va ustun kesishmasida katakchalardan iborat; har bir katakchaning adresi ustun harfi va satr raqamidan tuziladi (B3, AZ105). Belgilangan katakcha joriy deyiladi. Katakchalar bloki (diapazon) ikki qarama-qarshi burchak adresi bilan yoziladi: C2:D4 – C2, C3, C4, D2, D3, D4 katakchalari. Katakchaga matn, son, sana, vaqt, formula yoki funksiya kiritiladi; formula doim «=» bilan boshlanadi (=A1+7*B2). Son katakchaga sig‘masa, ##### ko‘rinadi – ustunni kengaytiring. Tahrirlash uchun katakcha tanlanib F2 bosiladi, o‘chirish uchun Delete; Alt+Enter katakcha ichida yangi qator ochadi; formatlash (shrift, rang, chegara, son turi) Ctrl+1 oynasida. Murojaat – formulada boshqa katakcha adresidan foydalanish. Nisbiy murojaat nusxalanganda joyiga qarab o‘zgaradi: B5 dagi =A4+C2 ni B6 ga ko‘chirsak, =A5+C3 bo‘ladi. Absolyut murojaatda $ belgisi adresni qotiradi: $B$4 hech qachon o‘zgarmaydi; $B4 da ustun, B$4 da satr qotadi. F4 klavishi tahrir paytida murojaat turini almashtiradi. Katakcha yoki blokka nom berish mumkin (Nom maydonida), keyin formulada adres o‘rniga shu nomni yozish mumkin.

B3fx=A1+7*B2
ABCD
11
22
315
4
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda o‘quvchi o‘z joyini «uchinchi qator, ikkinchi parta» deb aniq aytdi. Shunday manzil bilan hech kim adashmadi va o‘qituvchi uni darrov topdi.

Kim ishlatadi

Xarita tuzuvchilar, hisobchilar va dasturchilar manzil yoki koordinata orqali kerakli joyni topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga katakli maydon chizib, ustunlarga A, B, C, qatorlarga 1, 2, 3 yozing va uch kichik narsani joylashtirib, ularning manzilini yozing.

Namunalar
KatakchaFormula
C2=B1+$D$2
E5=D4+$D$2
Nisbiy nusxa: C2 da =B1+$D$2 bo‘lsin. Uni E5 ga (2 ustun o‘ngga, 3 satr pastga) ko‘chirsak, B1 → D4 bo‘ladi, $D$2 o‘zgarmaydi: =D4+$D$2.
KatakchaFormula
C3=B$2*$A3
E6=D$2*$A6
Aralash murojaat: C3 da =B$2*$A3 ni E6 ga ko‘chirsak (2 ustun o‘ngga, 3 satr pastga): B$2 → D$2 (satr qotgan), $A3 → $A6 (ustun qotgan). Natija: =D$2*$A6.
Sinfda faoliyat

«Katakcha jangi»: juftliklar jadvalda yashirin adreslarni topadi (masalan, «3-ustun, 5-satr» – C5), so‘ng bir-biriga formula nusxalash masalalarini beradi.

Mashq
1
C4:D6 blokida nechta katakcha bor va ular qaysilar?
2
B2 da =A1*C1 formulasi bor. Uni B3 ga nusxalasak qanday bo‘ladi?
3
B3 da =A2+$E$1 bor. Uni D5 ga nusxalasak qanday bo‘ladi?
4
Nima uchun foiz formulasida umumiy yig‘indi katakchasiga absolyut murojaat ($F$3) ishlatiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chat uchun iliq to‘shamaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →