Elektron jadvalning vazifalari va imkoniyatlari

Elektron jadval – ma’lumotlarni jadval ko‘rinishida tasvirlash va qayta ishlash, asosiysi hisob-kitoblarni avtomatlashtirish dasturi. Masalan, do‘kon har kuni 200 xil mahsulot savdosini hisoblaydi: kalkulyatorda bu juda mashaqqatli, bitta narx o‘zgarsa hammasini qayta hisoblash kerak; elektron jadvalda formula bir marta yoziladi va ma’lumot o‘zgarsa natija o‘zi yangilanadi. Imkoniyatlari: ma’lumotlarni jadvalda tasvirlash va formatlash, formula va standart funksiyalar, katakchalarni avtomatik to‘ldirish, izlash va almashtirish, tartiblash va saralash, ma’lumotlardan diagramma qurish. Birinchi elektron jadval dasturi VisiCalc 1979-yilda Den Briklin va Bob Frenkston tomonidan yaratilgan; hozir eng keng tarqalganlari Microsoft Excel, bepul LibreOffice Calc va onlayn Google Sheets. Fayl ishchi kitob deyiladi (Excelda kengaytma .xlsx, eski versiyalarda .xls) va u bir yoki bir nechta varaqdan iborat. Varaq ustunlari harflar (A, B, ..., Z, AA, ..., XFD – jami 16 384 ta), satrlari raqamlar (1 dan 1 048 576 gacha) bilan belgilanadi; eski Excel (2003 gacha) da 256 ustun va 65 536 satr bo‘lgan. Amallar: + (qo‘shish), – (ayirish), * (ko‘paytirish), / (bo‘lish), ^ (darajaga ko‘tarish), qavslar; o‘nli kasr ajratgichi (vergul yoki nuqta) mintaqa sozlamasiga bog‘liq. Harakatlanish: yo‘nalish klavishlari, PgUp/PgDn, Home, End, Ctrl+Home (A1 ga), Ctrl+End (oxirgi katakchaga).