Elektron jadvalning vazifalari va imkoniyatlari
Elektron jadval – ma’lumotlarni jadval ko‘rinishida tasvirlash va qayta ishlash, asosiysi hisob-kitoblarni avtomatlashtirish dasturi. Masalan, do‘kon har kuni 200 xil mahsulot savdosini hisoblaydi: kalkulyatorda bu juda mashaqqatli, bitta narx o‘zgarsa hammasini qayta hisoblash kerak; elektron jadvalda formula bir marta yoziladi va ma’lumot o‘zgarsa natija o‘zi yangilanadi. Imkoniyatlari: ma’lumotlarni jadvalda tasvirlash va formatlash, formula va standart funksiyalar, katakchalarni avtomatik to‘ldirish, izlash va almashtirish, tartiblash va saralash, ma’lumotlardan diagramma qurish. Birinchi elektron jadval dasturi VisiCalc 1979-yilda Den Briklin va Bob Frenkston tomonidan yaratilgan; hozir eng keng tarqalganlari Microsoft Excel, bepul LibreOffice Calc va onlayn Google Sheets. Fayl ishchi kitob deyiladi (Excelda kengaytma .xlsx, eski versiyalarda .xls) va u bir yoki bir nechta varaqdan iborat. Varaq ustunlari harflar (A, B, ..., Z, AA, ..., XFD – jami 16 384 ta), satrlari raqamlar (1 dan 1 048 576 gacha) bilan belgilanadi; eski Excel (2003 gacha) da 256 ustun va 65 536 satr bo‘lgan. Amallar: + (qo‘shish), – (ayirish), * (ko‘paytirish), / (bo‘lish), ^ (darajaga ko‘tarish), qavslar; o‘nli kasr ajratgichi (vergul yoki nuqta) mintaqa sozlamasiga bog‘liq. Harakatlanish: yo‘nalish klavishlari, PgUp/PgDn, Home, End, Ctrl+Home (A1 ga), Ctrl+End (oxirgi katakchaga).
| Versiya | Ustunlar | Satrlar |
|---|---|---|
| hozirgi Excel | 16 384 (A…XFD) | 1 048 576 |
| Excel 2003 gacha | 256 | 65 536 |
Sinfdagi o‘quvchilar bir haftada o‘qigan sahifalarni jadvalga yozdi: ustunlarda kunlar, qatorlarda o‘quvchilar. Jadvaldan har kun va har o‘quvchi jami oson topildi.
Hisobchilar, o‘qituvchilar, tadqiqotchilar va do‘kon xodimlari jadvalda hisob yuritadi.
Daftarga uch ustun va to‘rt qatorli jadval chizing, o‘ylab topilgan sonlar bilan to‘ldiring va har qator jamini hisoblang.
«Kalkulyator va jadval»: guruhning yarmi 8 ta sonning yig‘indisini kalkulyatorda, yarmi jadvalda hisoblaydi; so‘ng bitta son o‘zgartiriladi va ikki usul qanchalik tez yangilanishini solishtiradi.