☰ Mundarija · Informatika

Interfeys

Darslar 9 · 1 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
9

Interfeys

Darslik: 39–42-betlar
MaqsadInterfeys atamasi, uning turlari (apparatli, dasturiy, foydalanuvchi) va foydalanuvchi interfeysi xususiyatlarini tushunadi.
Yangi so‘zlar
interfeys · interface: a means of interaction and connection between parts of a system or between a person and a programprotokol · protocol: a set of agreed rules that devices or programs follow to work togethergrafik interfeys · graphical interface: windows, icons and a pointer or touch are used to control the programmatnli interfeys · text interface: commands are typed on the keyboard and results are shown as text
Tushuntirish

Interfeys – qismlar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, aloqa va moslashtirish vositasi. Apparatli interfeys qurilmalar o‘rtasida (masalan, USB vilka va rozetka shakli, signal turi, kuchlanish); dasturiy interfeys dastur modullari o‘rtasida; apparatli-dasturiy interfeys dastur bilan qurilma o‘rtasida (drayver orqali); foydalanuvchi interfeysi esa inson bilan dastur o‘rtasida bo‘ladi. Qismlar bir-biri bilan ishlashi uchun umumiy qoidalar – protokolga rioya qilishi shart, masalan, telefon quvvatlagichining vilkasi telefondagi uyaga, kuchlanishi esa telefonga mos bo‘lishi kerak. Qurilmalar ishlab chiqaruvchisi apparatli moslikni ta’minlaydi, dastur va qurilma muvofiqligini esa operatsion sistema yo‘lga qo‘yadi. Foydalanuvchi interfeysi qulay (o‘rganish oson), yumshoq (bir ishni turli usulda bajarish mumkin) yoki qattiq (faqat belgilangan yo‘l) bo‘lishi mumkin. Dastur boshqarilishiga ko‘ra matnli (buyruqlar klaviaturadan yoziladi) yoki grafik (oyna, piktogramma, sichqoncha yoki sensorli ekran) interfeysga ega; endi ovozli yordamchilar ham keng tarqalgan.

Namunalar
Telefondagi kalkulyator ilovasi: ekran tugmalari bosiladi – grafik (sensorli) interfeys; sodda va tushunarli – qulay interfeys.
Printer kabeli: vilka shakli, signal qoidalari va kuchlanish mos kelishi kerak. Bu apparatli interfeysning protokoli: bittasi mos kelmasa, qurilmani ulab bo‘lmaydi.
Sinfda faoliyat

«Interfeys izlash»: sinfdagi 6 ta narsa (karnay kabeli, eshik qulfi, telefon ilovasi, proyektor, sichqoncha, klaviatura) qaysi turdagi interfeysga ega ekanini juftliklarda aniqlang.

Mashq
1
Interfeysning to‘rt turini sanang va har biriga misol keltiring.
2
Qattiq interfeysli dastur bilan yumshoq interfeysli dasturning farqi nimada?
3
Quyidagilarni matnli yoki grafik interfeysga ajrating: buyruq satri, telefon ilovasi, brauzer oynasi, terminal.
4
Nima uchun qurilmalar umumiy protokolga amal qilishi kerak?