8-sinf informatika 13-hafta, 13-dars: Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash

Kompyuterning tashqi xotirasi bilan ishlash

Darslik: 61–66-betlar

MaqsadTashqi xotira bilan asosiy amallarni (formatlash, yozish, o‘qish, o‘chirish, xavfsiz chiqarish) va disk xizmatlarini biladi.

Yangi so‘zlar

formatlash · formatting: preparing a drive by creating a file system; it erases the dataxavfsiz chiqarish · safe eject: telling the OS to finish writing before you remove a drivemantiqiy disk · logical drive (partition): a part of a physical disk shown as a separate drive, e.g. C: or D:defragmentatsiya · defragmentation: gathering the scattered pieces of files on an HDD into continuous areas

Tushuntirish

Tashqi xotira (qattiq disk, SSD, flash-disk, xotira kartasi, optik disk) bilan asosiy amallar: formatlash, yozish (nusxalash), o‘qish va o‘chirish. Formatlash diskda fayl sistemasini yaratadi va undagi barcha ma’lumotni o‘chiradi, shuning uchun avval kerakli fayllardan nusxa oling va faqat o‘zingizning (yoki ruxsat berilgan) diskni formatlang. Flash-disk USB portga ulanadi; uni sug‘urib olishdan oldin vazifalar panelidagi «Qurilmani xavfsiz chiqarish» (Eject) bandini tanlang va xabarni kuting, aks holda fayllar buzilishi mumkin. USB 2.0 nazariy jihatdan 480 Mbit/s, USB 3.0 esa 5 Gbit/s tezlik beradi; 8 bit = 1 bayt bo‘lgani uchun 480 Mbit/s = 60 Mbayt/s. Bitta jismoniy disk bir necha mantiqiy diskka (C:, D:) bo‘linishi mumkin. CD-R ga ma’lumot bir marta yoziladi, CD-RW ga ko‘p marta. Vaqt o‘tib HDD dagi fayllar bo‘laklarga bo‘linib tarqoq joylashadi (fragmentatsiya) va ish sekinlashadi; «Drayvlarni optimallashtirish» xizmati ularni yig‘adi. SSD ni defragmentatsiya qilish kerak emas: bu foyda bermaydi, OS uni o‘zi optimallashtiradi. Muhim ma’lumotlarning zaxira nusxasini boshqa qurilmada yoki bulutli xotirada saqlang, flash-diskni esa antivirus bilan tekshiring.

Namunalar

Tezlik: 800 Mbit/s = 800 : 8 = 100 Mbayt/s. 600 Mbaytli faylni ideal sharoitda 600 : 100 = 6 sekundda ko‘chirish mumkin (amalda sekinroq).

Bo‘laklash: 500 Gbaytli diskni C: (200 Gbayt) va D: ga bo‘lsak, D: ga 500 – 200 = 300 Gbayt qoladi.

Sinfda faoliyat

«Xavfsiz chiqarish» ssenariysi: juftliklar flash-diskni ulash, fayl nusxalash va xavfsiz chiqarish bosqichlarini rasmlarsiz, tartib bilan so‘zlab beradi; sinf xatoni topadi.

Mashq

Formatlashdan oldin nima qilish kerak va nima uchun?

320 Mbit/s necha Mbayt/s ga teng?

Nima uchun HDD ni defragmentatsiya qilish foydali, SSD ni esa kerak emas?

Flash-diskni xavfsiz chiqarmasdan sug‘urib olishning xavfi nimada?