Mantiqiy amallar
Mulohaza – rost yoki yolg‘on deyish mumkin bo‘lgan darak gap; so‘roq va buyruq gaplar mulohaza emas. Mulohazalarni A, B kabi harflar bilan belgilaymiz, rostni 1, yolg‘onni 0 deymiz. Sodda mulohazalardan «VA», «YOKI», «EMAS» so‘zlari bilan murakkab mulohaza hosil qilinadi. Konyunksiya A ∧ B faqat ikkala mulohaza rost bo‘lganda rost (11→1, 10→0, 01→0, 00→0); dizyunksiya A ∨ B kamida bittasi rost bo‘lsa rost (11→1, 10→1, 01→1, 00→0); inkor ¬A qiymatni teskarisiga o‘zgartiradi (¬1 = 0, ¬0 = 1). Ifodada avval qavs ichi, so‘ng inkor, keyin ∧, oxirida ∨ bajariladi; teng darajali amallar chapdan o‘ngga hisoblanadi. n ta o‘zgaruvchili rostlik jadvali 2ⁿ qatordan iborat.
| A | B | A ∧ B | A ∨ B | ¬A |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 1 | 1 | 0 |
| 1 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 1 | 1 |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |
F = A VA B → 0
A va B tugmalari kirishni 0/1 ga almashtiradi
O‘qituvchi qoida aytdi: «Daftar ham, ruchka ham bo‘lsa, yozma ishni boshlaymiz». Ruchkasi bor, daftari yo‘q o‘quvchi boshlay olmadi, chunki shartning ikkala qismi ham to‘g‘ri bo‘lishi kerak edi.
Dasturchilar shartlar yozadi, qidiruv tizimi ishlab chiquvchilari «va», «yoki» bilan so‘rov tuzadi, hisobchilar shart bo‘yicha ro‘yxatni saralaydi.
Kundalik hayotingizdan uchta oddiy shartga «agar ... va ...» qoidasini yozing va qaysi hollarda to‘g‘ri bo‘lishini sanang.
| A | B | ¬A | ¬A ∨ B |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 0 | 1 |
| 1 | 0 | 0 | 0 |
| 0 | 1 | 1 | 1 |
| 0 | 0 | 1 | 1 |
«Rost-yolg‘on» o‘yini: o‘qituvchi gap aytadi; o‘quvchilar rost bo‘lsa turadi, yolg‘on bo‘lsa o‘tiradi. Keyin ikkita gap «VA» yoki «YOKI» bilan birlashtiriladi – sinf qanday harakat qilishini muhokama qiladi.