☰ Mundarija · Informatika

Elektron jadvalda mantiq elementlarini qo‘llash

Darslar 31 · 1 ta dars · B. Boltayev, A. Azamatov, A. Asqarov, M. Sodiqov, G. Azamatova. Informatika va hisoblash texnikasi asoslari, 8-sinf. Ikkinchi nashri. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2015
31

Elektron jadvalda mantiq elementlarini qo‘llash

Darslik: 128–133-betlar
MaqsadAND, OR, NOT va IF funksiyalari hamda matn funksiyalari yordamida mantiqiy masalalarni elektron jadvalda yechadi.
Yangi so‘zlar
mantiqiy funksiya · logical function: a function that tests conditions and gives TRUE or FALSEIF · IF(condition; value1; value2): gives value1 if the condition is true, otherwise value2ichma-ich IF · nested IF: an IF inside another IF to tell apart more than two casesmatn funksiyasi · text function: LEN, LEFT, RIGHT, MID and joining with &
Tushuntirish

Mantiqiy funksiyalar shartni tekshirib, ROST (TRUE) yoki YOLG‘ON (FALSE) beradi: AND(shart1; shart2; ...) hamma shart ROST bo‘lsa ROST, OR(...) kamida bittasi ROST bo‘lsa ROST, NOT(shart) esa qiymatni teskarisiga almashtiradi. IF(shart; ifoda1; ifoda2) shart ROST bo‘lsa ifoda1 ni, aks holda ifoda2 ni beradi; ichma-ich IF yordamida ikkidan ortiq holatni ajratish mumkin. Masalan, ikki sondan kattasi: =IF(A1>B1; A1; B1); sonlar teng bo‘lsa, shart YOLG‘ON bo‘lib B1 olinadi, u A1 ga teng, shuning uchun natija baribir to‘g‘ri. Matn funksiyalari: LEN(matn) uzunlikni, LEFT(matn; n) chapdagi n belgini, RIGHT(matn; n) o‘ngdagi n belgini, MID(matn; boshlanish; n) o‘rtadagi bo‘lakni beradi, & belgisi matnlarni birlashtiradi. Funksiya nomlari tilga moslashtirilgan dasturlarda (masalan, rus tilidagi Excelda IF boshqa nom bilan chiqadi) boshqacha yozilishi, argument ajratgichi «;» yoki «,» bo‘lishi region sozlamasiga bog‘liq; matn qo‘shtirnoq ichida yoziladi. Parolni jadvalda IF bilan tekshirish himoya emas: haqiqiy parollarni hech qachon jadvalga yozmang.

Namunalar
Katta va kichik: =IF(A1>B1; A1; B1) 35 va 48 da 48, 12 va 12 da 12 beradi. Kichigini =IF(A1<B1; A1; B1) topadi. Matn: LEN("informatika") = 11, LEFT("informatika"; 4) = "info", MID("informatika"; 3; 4) = "form".
Baho bo‘yicha ball: =IF(A1>=90; 5; IF(A1>=70; 4; IF(A1>=50; 3; 2))). A1 = 77 da birinchi shart YOLG‘ON, ikkinchisi ROST, natija 4. Noto‘g‘ri soat: =IF(OR(A1<0; A1>23); "xato"; "") – A1 = 25 da «xato» chiqadi; inkor orqali ham yozish mumkin: =IF(AND(A1>=0; A1<=23); ""; "xato").
Sinfda faoliyat

«Mantiq ustaxonasi»: juftliklar ikki katakchaga son kiritib, kattasini, kichigini va ularning farqini beradigan IF formulalarini yozadi, sinfdoshiga bergan sonlari bilan tekshirtiradi.

Mashq
1
AND(3>1; 2+2=4) nimaga teng?
2
A1 = 7 da =IF(MOD(A1; 2)=0; A1/2; A1*3+1) formula nimani beradi?
3
=IF(A1>B1; A1; B1) A1 = 7 va B1 = 7 da nechani beradi?
4
Nima uchun sonlar teng bo‘lganda ham kattasini topuvchi IF formulasi xato bermaydi?