Tokning magnit maydoni
1820-yilda daniyalik fizik Ersted tok o‘tayotgan sim yonidagi magnit milining og‘ishini aniqladi: tok atrofida magnit maydon hosil bo‘ladi. To‘g‘ri tokli o‘tkazgichning maydon chiziqlari sim atrofida konsentrik aylanalardir. Ularning yo‘nalishi parma qoidasi bilan topiladi: parmaning ilgarilanma harakati tok yo‘nalishi bo‘lsa, uning dastasining aylanish yo‘nalishi maydon chiziqlari yo‘nalishini ko‘rsatadi. Sim spiral shaklida o‘ralgan g‘altak — solenoid; undagi maydon tayoqcha magnit maydoniga o‘xshash. Solenoidning shimoliy qutbini o‘ng qo‘l qoidasi beradi: to‘rt barmoq tok yo‘nalishida bo‘lsa, bosh barmoq maydon chiziqlari (shimoliy qutb) tomonga qaraydi. Tokni kuchaytirsak yoki o‘ramlar sonini oshirsak, maydon kuchayadi. Tajribani faqat o‘qituvchi bilan, past kuchlanishli manba bilan qiling; tarmoqqa ulash mumkin emas va sim tez qizishi sababli tokni qisqa vaqt yoqing.
Daftarda to‘g‘ri simning va solenoidning maydon chiziqlarini chizing, tok yo‘nalishini va solenoidning N, S qutblarini o‘ng qo‘l qoidasi bilan belgilang. Haqiqiy tok bilan tajriba qilmang.