Konussimon va fasonli detallarning eskizi va chizmasi
Eskiz – detalning asbob-uskunalarsiz, qo‘lda chizilgan, lekin nisbatlari saqlangan tasviri; chizma esa asboblar yordamida masshtab bo‘yicha aniq chiziladi va barcha o‘lchamlarni ko‘rsatadi. Konussimon detalning chizmasida katta diametr D, kichik diametr d va konus uzunligi l beriladi. Qiyalik burchagi chizmada ko‘rsatilmagan bo‘lsa, uni formula bilan topish mumkin: tg α = (D − d) : (2 · l), bunda α – konusning qiyalik burchagi. Masshtab chizmadagi o‘lchamning haqiqiy o‘lchamga nisbatini bildiradi: 1 : 2 masshtabda 120 mm uzunlik chizmada 60 mm bo‘ladi. Shakldor detalni chizishda avval o‘q chizig‘i o‘tkaziladi, so‘ng silindrik, konussimon va sferik qismlar o‘q bo‘ylab ketma-ket chiziladi, o‘lchamlar o‘lcham chiziqlari bilan beriladi. Eskizdan keyin chizma tuziladi va uning asosida texnologik xarita tayyorlanadi. Qalam va chizg‘ich, sirkul bilan ishlaganda ularning uchlari o‘tkirligini hisobga olib, ehtiyot bo‘ling: sirkul uchini yuzingizdan uzoqroq tuting va yurganda yopib yuring.
Chizma ustaxonasi: har bir juft o‘quvchi pastki diametri 40 mm, yuqorisi 20 mm, uzunligi 60 mm bo‘lgan konusli detal eskizini va chizmasini (1 : 1) chizadi, o‘lchamlarni qo‘yadi va tg α ni hisoblaydi (60 mm uzunlikda: (40 − 20) : 120).