ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Dasturxon va salfetkalar

Darslar 65–66 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
66

Kichik hajmdagi sochiqlarni bichish va tikish

Darslik: 221–223-betlar
MaqsadKichik hajmdagi salfetka (sochiq)larni bezash va tikish usullarini, sanama qaviq va applikatsiyani bilish.
Yangi so‘zlar
salfetka · napkinkanva · canvas (even-weave)sanama qaviq · counted stitchmulinye · embroidery floss
Tushuntirish

Oshxona to‘plamiga dasturxon va bir nechta kichik salfetka (sochiqcha) kiradi; ularning rangi va bezagi bir-biriga mos bo‘lishi kerak. Salfetkalar ham applikatsiya yoki kashta bilan bezatiladi. Kashtali salfetka uchun oq yoki och rangli zig‘ir gazlama olinadi, burchagiga gul (masalan, iris) nusxasi tushiriladi va gazlama g‘ardishga tortiladi; gulbarglar ikki-uch xil rangda, chetdan markazga qarab rangni almashtirib, tekis qabariq (atlas) qaviqda tikiladi, barg va poyasi yashil ipda. Sanama qaviq kanvada bajariladi: kanva – kataklari aniq ko‘rinadigan maxsus siyrak gazlama. Kanva bo‘lagi sochiqcha ustiga qo‘yilib, chetlari yo‘rmalanadi, mulinye ikki qavat qilinib, naqsh sxemasidagi kataklarni sanab tikiladi. Ish tugagach kanvaning ortiqcha qismi qirqiladi, cheti bukib ko‘klanadi va bezak sochiqchaga avval qo‘lda, keyin mashinada bostirib tikiladi; tayyor ish teskari tomondan dazmollanadi. Hisob misoli: 6 ta salfetkaning har birida 4 tadan chet bor: 6 × 4 = 24 ta chet. Xavfsizlik: kanva uchun uchi o‘tmas igna ishlatiladi; ignani doim igna yostiqchasida saqlang; mashina va dazmol qoidalarini (48- va 56-darslar) takrorlang; nafis kashtani yaxshi yorug‘likda, tik o‘tirib tikib, ko‘zni charchatmang; qaychini yopiq uzating. Paxmoq sochiq changidan allergiya bo‘lsa, o‘qituvchiga ayting.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi katakli qog‘ozda har bir katakni bir rangga bo‘yab, kichik piksel rasm hosil qiladi. Rasm kataklarni sanash orqali paydo bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Kashtachilar, to‘quvchilar va kompyuter o‘yinlari dizaynerlari rasmni kataklar bo‘yicha rejalashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda ismingizning bosh harfini faqat butun kataklardan tuzing va unga necha katak ketganini sanang.

Namunalar
Salfetkalar dasturxonga mos rangda bo‘ladi: to‘plam hosil qiladi.
Kanvada mulinye ikki qavat ishlatiladi va nusxa katak bo‘yicha sanab tikiladi.
Sinfda faoliyat

Salfetka eskizi: 50×50 sm salfetkada burchakdagi gul uchun rangli eskiz chizing (iris yoki boshqa gul) va ranglar ro‘yxatini yozing. Kashtani faqat o‘qituvchi ko‘rsatmasi bilan tiking.

Mashq
1
Kanva nima?
2
Sanama qaviq qaysi gazlamada tikiladi?
3
6 ta salfetka, har birida 4 chet. Jami necha chet? (6 × 4)
4
Ignani saqlash qoidasi nima?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuyoqlilar kuzatuvi: kim boradi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →