☰ Mundarija · Texnologiya

Quroq sumka

Darslar 63–64 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
64

Sumka tikish

Darslik: 215–217-betlar
MaqsadQuroq sumkani tikish tartibini, tasma tayyorlash va mahkamlashni bilish.
Yangi so‘zlar
sintepon · battingmagiz chok · piping seamtasma · strapkarton asos · cardboard base
Tushuntirish

Sumkani yig‘ish qavatlarni to‘g‘ri joylashdan boshlanadi: pastda astar, o‘rtada sintepon, ustida quroq panel; uchala qavat chetidan vaqtincha qaviq bilan tutashtiriladi. So‘ng kvadratlar chizig‘i bo‘ylab qavib chiqiladi – bu qavatlarni bir-biriga mahkamlaydi va naqshni bo‘rttiradi; ortiqcha sintepon va astar panel cheti bilan tekislab qirqiladi. Ikki panel o‘ng tomonlari ichkariga qaratilib qo‘yiladi va yonlari hamda tagi tikiladi; ochiq chok haqi titilmasligi uchun magiz bilan o‘raladi, sumka og‘zi ham magiz bilan ishlanadi. Tasma bo‘lagi uzunasiga ikki buklanib, bir uchi va uzun tomoni tikiladi, keyin ochiq uchidan o‘ngiga ag‘dariladi, dazmollanadi va ochiq uchi ichkariga bukib yopiladi. Tasma uchlari sumka yon choklariga bir necha qator chok bilan mahkam tikiladi; xohlasa bog‘ich yoki tugma qo‘shiladi. Astarsiz variant ham bor: ikkala tomoni quroqdan bo‘lgan panellar orasiga sintepon qo‘yib qavilsa, sumkaning ichi ham chiroyli bo‘ladi. Sumka tagiga qattiq kartondan asos qo‘yilsa, narsa solinganda osilib qolmaydi. Xavfsizlik: mashina qoidalarini (48-dars) takrorlang; qaychini yopiq uzating; tasmani agdarishda uzun qalam yoki ushlagich ishlating, o‘tkir narsa bilan emas; karton asosning o‘tkir burchaklarini yumaloqlang; sumkani ko‘tarib yurish uchun tasma og‘ir narsa solinsa uzilib ketmasin – ilgakni mahkam tikib, chok ustidan yana bir marta yurgizing. Tayyor sumkada igna va to‘g‘nog‘ich qolmaganini sanab tekshiring.

Namunalar
Tasma ichkariga tikilib, ochiq uchi orqali agdariladi.
Karton asos sumkani osilib qolishdan saqlaydi.
Sinfda faoliyat

Sumka kartasi: tikish tartibini 6 qadamda chizib, qaysi qadam o‘qituvchi nazoratida mashina bilan bajarilishini belgilang. Tasma tikish uchun 80×10 sm bo‘lakning chizmasini chizing.

Mashq
1
Sumka detallari qanday ketma-ketlikda ustma-ust qo‘yiladi?
2
Tasma tikilgach, qanday agdariladi?
3
Tasma 80 sm; ikki uchidan 5 sm dan tikib mahkamlansa, erkin qismi necha sm? (80 − 5 − 5)
4
Karton asos nima uchun qo‘yiladi?