ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Dastgoh, ish joyi va kichik stul

Darslar 3–4 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
4

Yog‘ochdan uy-ro‘zg‘or buyumlari: kichik stul yasash

Darslik: 20–24-betlar
MaqsadYog‘ochdan uy-ro‘zg‘or buyumi (kichik stul) yasash ketma-ketligini va xavfsizlik qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
faner · plywoodshablon · templatePVA yelim · PVA gluelok · lacquer
Tushuntirish

Uy-ro‘zg‘or buyumlari yasashdan oldin ularning vazifasiga mos yog‘och turi tanlanadi: stul odamning og‘irligini ko‘taradi, shuning uchun qattiq yog‘ochdan yasaladi; stolga yuk kamroq tushadi, shu sabab o‘rtacha qattiqlikdagi yog‘och yetarli. Nuqsonli, ya’ni yorilgan, chirigan yoki butoqli yog‘och yoki faner buyum sifatini buzgani uchun ishlatilmaydi. Kichik stul ko‘pincha fanerdan yasaladi: avval shablon fanerga nusxa qog‘ozi orqali chiziladi, chiziqlar to‘g‘riligi tekshiriladi, so‘ng qismlar (oyoqlar, o‘rindiq, yon va orqa suyanchiq) lobzik bilan qirqiladi. Qirqilgan qirralar qum qog‘oz bilan silliqlanadi, qismlar PVA yelim bilan biriktiriladi va yelim qurigach buyum lok yoki bo‘yoq bilan qoplanadi. Yog‘ochning tabiiy rangini saqlash uchun u bo‘yalmay, faqat loklanadi: lok yaltiroqlikni oshiradi va namdan asraydi. Lobzik bilan faqat o‘qituvchi nazoratida va faner iskanjada qisilgan holda ishlanadi, ko‘zoynak taqiladi; polotno sinsa yangisi kattalar yordamida almashtiriladi. Qum qog‘ozda changga qarshi niqob taqiladi, lok va bo‘yoq esa ochiq havoda yoki shamollatilgan xonada, olovdan uzoqda, kattalar bilan ishlatiladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ko‘rgazmasi uchun o‘quvchilar karton dekoratsiya yasamoqchi. Ular avval nima kerakligini, keyin qaysi ish birinchi, qaysi biri oxirgi bo‘lishini yozib chiqadi, shuning uchun hech kim «keyin nima qilamiz?» deb to‘xtab qolmaydi.

Kim ishlatadi

Quruvchi, novvoy va tikuvchi ishni belgilangan tartibda bajaradi; tartib buzilsa, natija buziladi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertangi maktab sumkasini yig‘ish tartibini 5 ta qisqa qadam qilib yozing, so‘ng sinfdoshingizdan biror qadam o‘rniga to‘g‘ri kelmasligini tekshirishni so‘rang.

Namunalar
Kichik stulning 4 ta oyog‘i har biri 10 sm dan bo‘lsa, ularga jami 4 × 10 = 40 sm fanerdan uzunlik kerak (eni bo‘yicha alohida hisoblanadi).
Faneri yorilgan bo‘lak chetga olinadi, chunki yelim qurigach yoriq kengayib, stul qismlari sinadi.
Sinfda faoliyat

Texnologik zanjir: 9 ta bo‘lak-qog‘ozga stul yasash bosqichlari yoziladi (material tanlash, nusxa ko‘chirish, qirqish, silliqlash, yelimlash, loklash...). Jamoalar ularni to‘g‘ri tartibda terib, har bosqichdagi xavfsizlik qoidasini aytadi. Haqiqiy lobzik ishi faqat o‘qituvchi bilan bajariladi.

Mashq
1
Stul uchun qaysi yog‘och mos: yumshoq yoki qattiq? Nega?
2
Nuqsonli yog‘och nega ishlatilmaydi?
3
Stulning 2 ta yon qismi bor, har biri 5 sm li. Ularning umumiy uzunligi necha sm?
4
Nima uchun yog‘ochning tabiiy rangini saqlash uchun uni bo‘yamay, faqat loklaymiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘lmak suvidagi mitti hayvonlar izidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →