☰ Mundarija · Texnologiya

Ta’minot tizimlari va ta’mirlash

Darslar 32–34 · 3 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
33

Ta’mirlash materiallari, asboblari va kasblari

Darslik: 103–105-betlar
MaqsadTa’mirlash turlarini, o‘lchash asboblarini, zamonaviy qurilish materiallarini va qurilish kasblarini bilish.
Yangi so‘zlar
kosmetik ta’mirlash · cosmetic repairkapital ta’mirlash · major (capital) repairtemirbeton · reinforced concretemetalloplastik quvur · metal-plastic pipe
Tushuntirish

Uy va xonadonlarni ta’mirlashning uch turi farqlanadi. Kosmetik ta’mirlash eng sodda va arzon: devor va shiftni tekislash, oboy, plintus va pol qoplamasini yangilash, lekin santexnika va devor konstruksiyasi o‘zgarmaydi. Kapital ta’mirlashda aloqa tarmoqlari almashtiriladi, devorlar konstruksiyasi o‘zgarishi mumkin, uni mutaxassislar bajaradi. Elita ta’mirlash ham kapitalga o‘xshaydi, lekin zamonaviy materiallar va dizayner loyihasi asosida bajariladi. O‘lchashda aniqlik talab qilinmaganda yig‘ma metr yoki ruletka, aniqroq o‘lchash uchun shtangensirkul, quvur, sim va yupqa list qalinligi uchun mikrometr, tashqi o‘lchamlar uchun kronsirkul, ichki o‘lchamlar uchun nutromer ishlatiladi. An’anaviy materiallar – yog‘och, tosh, g‘isht – yoniga beton, po‘lat, shisha va plastmassa qo‘shildi; hozir temirbeton va metalloplastik quvurlar keng qo‘llanadi. Zamonaviy materiallar yengil va mustahkam. Qurilish va ta’mirlash bilan bog‘liq kasblar: bino loyihachisi va quruvchi, obodonlashtirish loyihachisi, binolardan foydalanish texnigi, ko‘chmas mulkni baholovchi inspektor. Ta’mirlashda changdan niqob, ko‘zni himoyalovchi ko‘zoynak, qo‘lqop kiyiladi, narvon mustahkam turishi tekshiriladi, bo‘yoq va erituvchilar bilan shamollatilgan xonada ishlanadi, elektr asboblar bilan kattalar ishlaydi.

Namunalar
To‘rtburchak xona 4 m × 3 m bo‘lsa, pol yuzasi 4 × 3 = 12 m².
Quvur devori qalinligini mikrometr bilan, xona o‘lchamini ruletka bilan o‘lchaymiz.
Sinfda faoliyat

Hisob-kitob: sinf xonasi o‘lchamlarini ruletka bilan (o‘qituvchi bilan) o‘lchab, pol va devor yuzasini hisoblang, kosmetik ta’mirlash uchun nimalar kerakligini ro‘yxatga oling. Narvon yoki stolga chiqmang.

Mashq
1
Kosmetik ta’mirlashda nimalar bajariladi?
2
Quvur qalinligini qaysi asbob bilan o‘lchaymiz?
3
Xona 5 m × 4 m. Pol yuzasi necha m²? (5 × 4)
4
Nega ta’mirlashda niqob va ko‘zoynak taqiladi?