Xalifalikka qarshi xalq noroziligi
Qo‘zg‘olonlar sababi — talon-taroj, og‘ir soliqlar, arab tili va tartiblarning zo‘rlab joriy etilishi edi. Xalifa Umar ibn Abdulaziz (717–720) yangi zabtlarni to‘xtatib, moliyaviy islohot haqida farmon berdi, ammo jizya qaytarilgach, ko‘pchilik islomdan chiqib, eski dinlarga qaytdi. 720-yilda Sug‘dda ixshid G‘urak va Panjikent hokimi Divashtich boshchiligida qo‘zg‘olon bo‘ldi, Yettisuvdan turk askarlari yordamga keldi. Xuroson noibi Nasr ibn Sayyor (738–748) islomni yangi qabul qilganlarni jizyadan ozod qilib, barcha musulmonlar huquqini tenglashtirdi. kitobga ko‘ra 769–783-yillarda (ayrim manbalarda 776-yildan) hunarmand Hoshim ibn Hakim, laqabi Muqanna («Niqobdor») rahbarligida «Oq kiyimlilar» qo‘zg‘oloni bo‘ldi; qarorgohi Kesh yaqinidagi Som qal’asi edi. 783-yilda qamaldan keyin u yengildi; qo‘zg‘olon uyushqoqlik yetishmagani va mulkdorlar arablar tomoniga o‘tgani sababli mag‘lub bo‘ldi. 806-yilda Samarqandda Rofe ibn Lays qo‘zg‘olon ko‘tardi, uni Somonxudotning nabiralari yordamida bostirishdi. Muqanna haqidagi ma’lumotlar asosan uning raqiblari yozgan manbalarga tayanadi, shuning uchun baholashda ehtiyot bo‘lish kerak.
«Qo‘zg‘olonlar jadvali»: sana, rahbar, joy, natija ustunlarini birgalikda to‘ldiring.