☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Jaloliddin Manguberdi: Vatan qahramoni

Darslar 21–22 · 2 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
22

Jaloliddin Manguberdi Vatan qahramoni

Darslik: 78–81-betlar
MaqsadJaloliddin Manguberdi haqidagi manbalar, badiiy asarlar va xotirani qadrlashni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
an-Nasaviy · an-NasawiIbn al-Asir · Ibn al-AthirJuvayniy · Juvaynimanba · historical source
Tushuntirish

Jaloliddin haqidagi eng muhim manba — uning shaxsiy kotibi Shihobiddin an-Nasaviyning «Sulton Jaloliddin Manguberdining tarjimayi holi» asari. Nasaviy 1224-yildan 1231-yilgacha Jaloliddin xizmatida bo‘lgan, ko‘p voqealarga o‘zi guvoh yoki guvohlar so‘ziga tayangan; asarni 1241-yilda yozishni boshlagan. U Jaloliddinni jasur, odobli, kam gapiradigan, turkiy va forsiy tillarda so‘zlay oladigan inson sifatida ta’riflaydi. Ibn al-Asirning «al-Komil fit-tarix» asari 1231-yilgacha voqealarni yoritadi, Juvayniyning «Tarixi jahonkusho»si ham muhim. Xorazmshohlar davlati (Anushteginiylar, 1097–1231) tarixi shu mualliflar asarlarida aks etgan. Maqsud Shayxzoda 1944-yilda «Jaloliddin Manguberdi» tarixiy dramasini yozgan. O‘zbekistonda 1999-yilda uning tavalludining 800 yilligi keng nishonlandi, 2000-yilda «Jaloliddin Manguberdi» ordeni ta’sis etilgan. Tarixiy shaxsni o‘rganishda bir necha manbani solishtirish va ularning mualliflari qaysi tomonda turganini hisobga olish muhim.

Namunalar
Manbalar: an-Nasaviy (guvoh), Ibn al-Asir (tarixchi), Juvayniy (tarixchi).
Xotira: 1944 — drama; 1999 — 800 yillik; 2000 — orden.
Sinfda faoliyat

«Manba tahlili»: ikki guruh bir voqea (masalan, Sind daryosi jangi) ni turli manba nuqtai nazaridan bayon qiladi.

Mashq
1
Nasaviy kim va nega uning asari ishonchli deyiladi?
2
Qaysi asarlar Jaloliddin haqida ma’lumot beradi?
3
Jaloliddin tavalludining 800 yilligi qaysi yilda nishonlandi?
4
Nega tarixchi bir manbaga tayanib qolmasligi kerak?