Jaloliddin Manguberdi Vatan qahramoni
Jaloliddin haqidagi eng muhim manba — uning shaxsiy kotibi Shihobiddin an-Nasaviyning «Sulton Jaloliddin Manguberdining tarjimayi holi» asari. Nasaviy 1224-yildan 1231-yilgacha Jaloliddin xizmatida bo‘lgan, ko‘p voqealarga o‘zi guvoh yoki guvohlar so‘ziga tayangan; asarni 1241-yilda yozishni boshlagan. U Jaloliddinni jasur, odobli, kam gapiradigan, turkiy va forsiy tillarda so‘zlay oladigan inson sifatida ta’riflaydi. Ibn al-Asirning «al-Komil fit-tarix» asari 1231-yilgacha voqealarni yoritadi, Juvayniyning «Tarixi jahonkusho»si ham muhim. Xorazmshohlar davlati (Anushteginiylar, 1097–1231) tarixi shu mualliflar asarlarida aks etgan. Maqsud Shayxzoda 1944-yilda «Jaloliddin Manguberdi» tarixiy dramasini yozgan. O‘zbekistonda 1999-yilda uning tavalludining 800 yilligi keng nishonlandi, 2000-yilda «Jaloliddin Manguberdi» ordeni ta’sis etilgan. Tarixiy shaxsni o‘rganishda bir necha manbani solishtirish va ularning mualliflari qaysi tomonda turganini hisobga olish muhim.
| Manba | Kim |
|---|---|
| an-Nasaviy | shaxsiy kotib, guvoh |
| Ibn al-Asir | «al-Komil fit-tarix» — 1231-yilgacha |
| Juvayniy | «Tarixi jahonkusho» |
Maktab lageridan qaytgach, bir o‘quvchi har kech daftarga bugun nima bo‘lganini yozib borgan edi. Oylar o‘tib, sinf nimani qachon qilganini aynan shu yozuvlardan esladi. Boshqalar esa tafsilotlarni unutib qo‘ygan edi.
Jurnalist voqeani joyida yozib boradi, olim kuzatuv kundaligini yuritadi, muzey xodimi buyum qayerdan kelganini qayd etadi.
Bugun sodir bo‘lgan uchta voqeani (qayerda, qachon, nima bo‘ldi) daftarga yozing va ertaga ham davom ettiring.
«Manba tahlili»: ikki guruh bir voqea (masalan, Sind daryosi jangi) ni turli manba nuqtai nazaridan bayon qiladi.