ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Jaloliddin Manguberdi: Vatan qahramoni

Darslar 21–22 · 2 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
22

Jaloliddin Manguberdi Vatan qahramoni

Darslik: 78–81-betlar
MaqsadJaloliddin Manguberdi haqidagi manbalar, badiiy asarlar va xotirani qadrlashni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
an-Nasaviy · an-NasawiIbn al-Asir · Ibn al-AthirJuvayniy · Juvaynimanba · historical source
Tushuntirish

Jaloliddin haqidagi eng muhim manba — uning shaxsiy kotibi Shihobiddin an-Nasaviyning «Sulton Jaloliddin Manguberdining tarjimayi holi» asari. Nasaviy 1224-yildan 1231-yilgacha Jaloliddin xizmatida bo‘lgan, ko‘p voqealarga o‘zi guvoh yoki guvohlar so‘ziga tayangan; asarni 1241-yilda yozishni boshlagan. U Jaloliddinni jasur, odobli, kam gapiradigan, turkiy va forsiy tillarda so‘zlay oladigan inson sifatida ta’riflaydi. Ibn al-Asirning «al-Komil fit-tarix» asari 1231-yilgacha voqealarni yoritadi, Juvayniyning «Tarixi jahonkusho»si ham muhim. Xorazmshohlar davlati (Anushteginiylar, 1097–1231) tarixi shu mualliflar asarlarida aks etgan. Maqsud Shayxzoda 1944-yilda «Jaloliddin Manguberdi» tarixiy dramasini yozgan. O‘zbekistonda 1999-yilda uning tavalludining 800 yilligi keng nishonlandi, 2000-yilda «Jaloliddin Manguberdi» ordeni ta’sis etilgan. Tarixiy shaxsni o‘rganishda bir necha manbani solishtirish va ularning mualliflari qaysi tomonda turganini hisobga olish muhim.

ManbaKim
an-Nasaviyshaxsiy kotib, guvoh
Ibn al-Asir«al-Komil fit-tarix» — 1231-yilgacha
Juvayniy«Tarixi jahonkusho»
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab lageridan qaytgach, bir o‘quvchi har kech daftarga bugun nima bo‘lganini yozib borgan edi. Oylar o‘tib, sinf nimani qachon qilganini aynan shu yozuvlardan esladi. Boshqalar esa tafsilotlarni unutib qo‘ygan edi.

Kim ishlatadi

Jurnalist voqeani joyida yozib boradi, olim kuzatuv kundaligini yuritadi, muzey xodimi buyum qayerdan kelganini qayd etadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun sodir bo‘lgan uchta voqeani (qayerda, qachon, nima bo‘ldi) daftarga yozing va ertaga ham davom ettiring.

Namunalar
Manbalar: an-Nasaviy (guvoh), Ibn al-Asir (tarixchi), Juvayniy (tarixchi).
1944Shayxzoda dramasi1999, 2000800 yillik; orden
Xotira: 1944 — drama; 1999 — 800 yillik; 2000 — orden.
Sinfda faoliyat

«Manba tahlili»: ikki guruh bir voqea (masalan, Sind daryosi jangi) ni turli manba nuqtai nazaridan bayon qiladi.

Mashq
1
Nasaviy kim va nega uning asari ishonchli deyiladi?
2
Qaysi asarlar Jaloliddin haqida ma’lumot beradi?
3
Jaloliddin tavalludining 800 yilligi qaysi yilda nishonlandi?
4
Nega tarixchi bir manbaga tayanib qolmasligi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBozorda baliq tanlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →