ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘lishsizlik olmoshi, tuzilishi va imlosi

Darslar 19–21 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
20

Olmoshlarning tuzilishiga ko‘ra turlari

Darslik: 35–36-betlar
MaqsadOlmoshlarning tuzilishiga ko‘ra turlarini (sodda, qo‘shma, juft, takroriy) ajratish.
Yangi so‘zlar
sodda olmosh · simple pronounqo‘shma olmosh · compound pronounjuft olmosh · paired pronountakroriy olmosh · repeated pronoun
Tushuntirish

Olmoshlarni nechta qismdan tuzilganiga qarab ham guruhlash mumkin; bunda to‘rt tur ajratiladi. Sodda olmosh bitta asosga ega, unga qo‘shimcha qo‘shilgan bo‘lishi ham mumkin: men, kim, hamma, kimdir, allaqanday. Qo‘shma olmosh ikki alohida so‘zdan tuziladi: hech kim, har bir, mana shu, ana o‘sha. Juft olmoshda ma’nosi yaqin ikki xil olmosh yonma-yon keladi: sen-men, u-bu, siz-biz. Takroriy olmosh esa bitta olmoshni ikki marta aytishdan hosil bo‘ladi: shu-shu, kim-kim, nima-nima. Olmoshning qaysi turga kirishini bilish uni to‘g‘ri yozishga yordam beradi.

biznimabarchaqandaydirsoddahech narsahar kimana o‘shaqo‘shmasiz-bizjuftnima-nimatakroriyOlmosh(tuzilishi)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda o‘quvchilar olmosh kartochkalarini ikki guruhga ajratadi: bitta so‘zdan iborat va ikki so‘zdan iborat. Bu mavzu ko‘proq tahlil mahoratini mashq qildiradi: so‘zning qismlarini ko‘rib, imlosini o‘ylash.

Kim ishlatadi

Tilshunoslar va til o‘qituvchilari so‘zlarni qismlarga ajratib tahlil qiladi, matn tekshiruvchi dasturlarni yaratuvchilar ham shunday qoidalardan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Besh olmosh yozing va har birining oddiy, qo‘shma, juft yoki takroriy ekanini belgilab chiqing.

Namunalar
Kimdir — sodda (bir asos + -dir); hech kim — qo‘shma (ikki so‘z).
U-bu — juft; shu-shu — takroriy olmosh.
Sinfda faoliyat

Kartochkali saralash: olmosh kartochkalarini to‘rt guruhga (sodda, qo‘shma, juft, takroriy) ajrating.

Mashq
1
Olmoshlar tuzilishiga ko‘ra necha turga bo‘linadi?
2
«Men», «hamma», «allakim» tuzilishiga ko‘ra qanday olmoshlar?
3
«Har qanday», «hech bir», «mana bu» turini aniqlang.
4
Nima uchun «kimdir» qo‘shma emas, sodda olmosh hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKanal bo‘yida saralash joyiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →