☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘lishsizlik olmoshi, tuzilishi va imlosi

Darslar 19–21 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
20

Olmoshlarning tuzilishiga ko‘ra turlari

Darslik: 35–36-betlar
MaqsadOlmoshlarning tuzilishiga ko‘ra turlarini (sodda, qo‘shma, juft, takroriy) ajratish.
Yangi so‘zlar
sodda olmosh · simple pronounqo‘shma olmosh · compound pronounjuft olmosh · paired pronountakroriy olmosh · repeated pronoun
Tushuntirish

Olmoshlarni nechta qismdan tuzilganiga qarab ham guruhlash mumkin; bunda to‘rt tur ajratiladi. Sodda olmosh bitta asosga ega, unga qo‘shimcha qo‘shilgan bo‘lishi ham mumkin: men, kim, hamma, kimdir, allaqanday. Qo‘shma olmosh ikki alohida so‘zdan tuziladi: hech kim, har bir, mana shu, ana o‘sha. Juft olmoshda ma’nosi yaqin ikki xil olmosh yonma-yon keladi: sen-men, u-bu, siz-biz. Takroriy olmosh esa bitta olmoshni ikki marta aytishdan hosil bo‘ladi: shu-shu, kim-kim, nima-nima. Olmoshning qaysi turga kirishini bilish uni to‘g‘ri yozishga yordam beradi.

Namunalar
Kimdir — sodda (bir asos + -dir); hech kim — qo‘shma (ikki so‘z).
U-bu — juft; shu-shu — takroriy olmosh.
Sinfda faoliyat

Kartochkali saralash: olmosh kartochkalarini to‘rt guruhga (sodda, qo‘shma, juft, takroriy) ajrating.

Mashq
1
Olmoshlar tuzilishiga ko‘ra necha turga bo‘linadi?
2
«Men», «hamma», «allakim» tuzilishiga ko‘ra qanday olmoshlar?
3
«Har qanday», «hech bir», «mana bu» turini aniqlang.
4
Nima uchun «kimdir» qo‘shma emas, sodda olmosh hisoblanadi?