16
So‘roq olmoshlari
Darslik: 28–29-betlar
MaqsadSo‘roq olmoshlarining ma’no turlarini va ishlatilishini bilish.
Yangi so‘zlar
so‘roq olmoshi · interrogative pronounso‘roq gap · question sentencemiqdor · quantitysabab · reason
Tushuntirish
So‘roq olmoshlari biror narsani bilish uchun beriladigan savolni ifodalaydi. Ular kim haqida, nima haqida, qanday belgi, qancha miqdor, qaysi sabab, qayer va qachon haqida so‘raydi. Kim? — shaxsni, nima? — narsa-hodisani, qanday?, qanaqa?, qaysi? — belgini, qancha?, necha? — miqdorni, nega?, nima uchun? — sabab va maqsadni, qayer? — o‘rinni, qachon? — paytni so‘raydi. Bunday olmosh qatnashgan gap so‘roq gap bo‘ladi: u ko‘tariluvchi ohang bilan aytiladi va yozuvda oxiriga «?» qo‘yiladi: Bu suratni kim chizgan? Javobda so‘roq olmoshi o‘rnini aniq so‘z egallaydi: Kim keldi? — Karim keldi.
Namunalar
Nega kechikding? — Sabab so‘raydi. Sinfda nechta o‘quvchi bor? — Miqdor so‘raydi.
Qachon boramiz? — payt; Qayerga boramiz? — o‘rin.
Sinfda faoliyat
«Savol-javob»: ikki guruh navbat bilan so‘roq olmoshli savol beradi va javob qaytaradi.
Mashq
1
So‘roq olmoshlari nimani so‘raydi? Uch tur ayting.
Shaxsni (kim?), narsani (nima?), miqdorni (qancha?), paytni (qachon?) va boshqalar.
2
«Bu qalam qancha turadi?» gapidagi so‘roq olmoshi nimani so‘raydi?
Miqdorni, ya’ni narxni.
3
Quyidagilarga so‘roq olmoshli savol tuzing: Dilshod bog‘ga bordi.
Kim bog‘ga bordi? Dilshod qayerga bordi?
4
Nima uchun so‘roq olmoshli gap oxiriga so‘roq belgisi qo‘yiladi?
Chunki gap so‘roq ma’nosini bildiradi va so‘roq ohangi bilan aytiladi.