So‘roq olmoshlari
So‘roq olmoshlari biror narsani bilish uchun beriladigan savolni ifodalaydi. Ular kim haqida, nima haqida, qanday belgi, qancha miqdor, qaysi sabab, qayer va qachon haqida so‘raydi. Kim? — shaxsni, nima? — narsa-hodisani, qanday?, qanaqa?, qaysi? — belgini, qancha?, necha? — miqdorni, nega?, nima uchun? — sabab va maqsadni, qayer? — o‘rinni, qachon? — paytni so‘raydi. Bunday olmosh qatnashgan gap so‘roq gap bo‘ladi: u ko‘tariluvchi ohang bilan aytiladi va yozuvda oxiriga «?» qo‘yiladi: Bu suratni kim chizgan? Javobda so‘roq olmoshi o‘rnini aniq so‘z egallaydi: Kim keldi? — Karim keldi.
| Olmosh | So‘raydi |
|---|---|
| kim? | shaxs |
| nima? | narsa-hodisa |
| qanday? qanaqa? qaysi? | belgi |
| qancha? necha? | miqdor |
| nega? nima uchun? | sabab, maqsad |
| qayer? | o‘rin |
| qachon? | payt |
Yangi o‘quvchi sinfga kirib, «Kutubxona qayerda?» va «Dars qachon boshlanadi?» deb so‘raydi. Savol so‘zlari kerakli ma’lumotni tez topib beradi.
Yo‘l ko‘rsatuvchi ma’lumot xizmati xodimlari, intervyu oluvchi jurnalistlar va shifokorlar kerakli ma’lumot uchun savolni to‘g‘ri beradi.
Bugun uyingizdagi yoki sinfdagi biror kishidan bir narsa so‘rash uchun uch xil so‘roq so‘zi bilan uchta savol o‘ylab toping.
«Savol-javob»: ikki guruh navbat bilan so‘roq olmoshli savol beradi va javob qaytaradi.