O‘zlik olmoshi
O‘zlik olmoshi bitta so‘zdan iborat — «o‘z». U kishilik olmoshlari o‘rnini bosadi va asosan shaxsni, ba’zan narsani bildiradi. Bu olmosh egalik qo‘shimchalarini olib o‘zgaradi: o‘zim, o‘zing, o‘zi, o‘zimiz, o‘zingiz, o‘zlari. Ko‘pincha kishilik olmoshi bilan yonma-yon kelib, unga kuchli urg‘u beradi: men o‘zim, sen o‘zing, uning o‘zi — ya’ni «boshqa hech kim emas, aynan u». Gapda ega, to‘ldiruvchi yoki aniqlovchi bo‘ladi: O‘zi keldi; o‘z yurtimiz. «O‘z» iboralar tarkibida ham uchraydi: o‘ziga kelmoq (hushiga kelmoq), o‘zidan ketmoq.
| Vazifasi | Misol |
|---|---|
| ta’kid | biz o‘zimiz |
| aniqlovchi | o‘z uyimiz |
| ega | O‘zlari keldi. |
| iborada | o‘zidan ketmoq |
Rasm darsida o‘quvchi chizmasini ko‘rsatib, «Buni o‘zim chizdim» deydi. «O‘zim» so‘zi rasmni boshqa birov emas, aynan o‘sha chizganini ta’kidlaydi.
Murabbiylar jamoa a’zolariga mas’uliyatni o‘zlari olishni aytadi, o‘qituvchilar mustaqil ish topshiradi, intervyu oluvchilar shaxsiy fikrni so‘raydi.
Bugun bitta kichik ishni (masalan, sumkangizni tartibga keltirish) boshqadan yordam so‘ramay bajaring va «o‘zim» so‘zi bilan bir gap tuzing.
«O‘zingni tanishtir»: har bir o‘quvchi «O‘zim haqimda» deb 3 gap aytadi, unda o‘zim, o‘zimiz yoki o‘z olmoshini ishlatadi.