ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Kishilik, o‘zlik va so‘roq olmoshlari

Darslar 14–16 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
15

O‘zlik olmoshi

Darslik: 26–27-betlar
MaqsadO‘zlik olmoshining ma’nosi va ishlatilishini bilish.
Yangi so‘zlar
o‘zlik olmoshi · reflexive pronounta’kid · emphasiso‘zim, o‘zing, o‘zi · myself, yourself, himselfshaxs · person
Tushuntirish

O‘zlik olmoshi bitta so‘zdan iborat — «o‘z». U kishilik olmoshlari o‘rnini bosadi va asosan shaxsni, ba’zan narsani bildiradi. Bu olmosh egalik qo‘shimchalarini olib o‘zgaradi: o‘zim, o‘zing, o‘zi, o‘zimiz, o‘zingiz, o‘zlari. Ko‘pincha kishilik olmoshi bilan yonma-yon kelib, unga kuchli urg‘u beradi: men o‘zim, sen o‘zing, uning o‘zi — ya’ni «boshqa hech kim emas, aynan u». Gapda ega, to‘ldiruvchi yoki aniqlovchi bo‘ladi: O‘zi keldi; o‘z yurtimiz. «O‘z» iboralar tarkibida ham uchraydi: o‘ziga kelmoq (hushiga kelmoq), o‘zidan ketmoq.

VazifasiMisol
ta’kidbiz o‘zimiz
aniqlovchio‘z uyimiz
egaO‘zlari keldi.
iboradao‘zidan ketmoq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rasm darsida o‘quvchi chizmasini ko‘rsatib, «Buni o‘zim chizdim» deydi. «O‘zim» so‘zi rasmni boshqa birov emas, aynan o‘sha chizganini ta’kidlaydi.

Kim ishlatadi

Murabbiylar jamoa a’zolariga mas’uliyatni o‘zlari olishni aytadi, o‘qituvchilar mustaqil ish topshiradi, intervyu oluvchilar shaxsiy fikrni so‘raydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bitta kichik ishni (masalan, sumkangizni tartibga keltirish) boshqadan yordam so‘ramay bajaring va «o‘zim» so‘zi bilan bir gap tuzing.

Namunalar
Men o‘zim yechaman. — «O‘zim» «men»ning ma’nosini ta’kidlaydi.
Har kim o‘z ishi uchun javob beradi. — «o‘z» aniqlovchi.
Sinfda faoliyat

«O‘zingni tanishtir»: har bir o‘quvchi «O‘zim haqimda» deb 3 gap aytadi, unda o‘zim, o‘zimiz yoki o‘z olmoshini ishlatadi.

Mashq
1
O‘zlik olmoshi qaysi so‘z?
2
«O‘z» olmoshini egalik qo‘shimchalari bilan birlikda o‘zgartiring.
3
«Sen o‘zing buni bilasan» gapida «o‘zing» nimani ta’kidlayapti?
4
Nima uchun «o‘z» olmosh hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir chuvalchanglari qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →