80
Matndagi asosiy fikrni aniqlash. Matnni o‘qish va qayta hikoya qilish
Darslik: 141–142-betlar
MaqsadMatndagi asosiy fikrni aniqlash; matnni o‘qish va qayta hikoya qilish.
Yangi so‘zlar
asosiy fikr · main ideareja · planqayta hikoya · retellingmavzu · topic
Tushuntirish
Har bir matnda muallif aytmoqchi bo‘lgan asosiy fikr bo‘ladi. Uni aniqlash uchun matn sarlavhasi, har bir band mazmuni va yakuniy xulosaga e’tibor beramiz. Matnni qayta hikoya qilishdan oldin reja tuzish foydali: reja bandlari voqealar tartibini eslatib turadi. Qayta hikoya qilganda matn mazmuni saqlanadi, lekin gaplar o‘z so‘zlarimiz bilan aytiladi. Asosiy fikr ko‘pincha matnning boshida yoki oxirida beriladi.
Namunalar
«Mehnat — barakat» matnining asosiy fikri: mehnat yaxshi natija beradi.
Reja: 1) Bahor keldi. 2) Dehqon ekin ekdi. 3) Hosil pishdi.
Sinfda faoliyat
Bandma-band hikoya: o‘quvchilar matn rejasi bo‘yicha navbat bilan bittadan bandni o‘z so‘zlari bilan aytadi.
Mashq
1
Matnning asosiy fikrini aniqlashda nimalarga e’tibor beramiz?
Sarlavha, band mazmuni va yakuniy xulosaga.
2
Reja nima uchun kerak?
Voqealar tartibini eslatib turadi.
3
Qayta hikoya qilganda nimani saqlaymiz, nimani o‘zgartiramiz?
Mazmunni saqlaymiz, gaplarni o‘z so‘zimiz bilan aytamiz.
4
Nima uchun matnni so‘zma-so‘z yodlash qayta hikoya emas?
Chunki qayta hikoyada gaplar o‘z so‘zlar bilan aytiladi.