77
Mustahkamlash (yordamchi so‘zlar)
Darslik: 136-bet
MaqsadYordamchi so‘zlar, undov, taqlid va modal so‘zlar bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
yordamchi so‘z · auxiliary wordmustahkamlash · reinforcementundov · interjectionmodal · modal
Tushuntirish
Ko‘makchi, bog‘lovchi va yuklama yordamchi so‘zlardir. Ular mustaqil ma’no bildirmaydi, so‘zlarni va gaplarni bog‘lashga yoki ma’noni qo‘shimcha ma’no tusi bilan boyitishga xizmat qiladi. Undov so‘zlar his-hayajon va buyruq-xitobni bildiradi. Taqlid so‘zlar tovush va holatga taqlid qiladi. Modal so‘zlar so‘zlovchining munosabatini ifodalaydi, tasdiq va inkor so‘zlar esa so‘roqqa javob bo‘ladi. Gapni o‘qib, undagi so‘zning turkumini ma’nosi va vazifasiga qarab aniqlaymiz.
Namunalar
Voy, daftar-ku qolib ketibdi! — undov, yuklama.
Aftidan, yomg‘ir shivir-shivir yog‘adi, lekin biz boramiz — modal, taqlid, bog‘lovchi.
Sinfda faoliyat
Turkum aniqlovchi: kartochkadagi so‘z qaysi guruhga (yordamchi, undov, taqlid, modal) kirishini tezkor aytish.
Mashq
1
Yordamchi so‘zlarning uch turini ayting.
Ko‘makchi, bog‘lovchi, yuklama.
2
Taqlid so‘zlar necha turga bo‘linadi?
Ikkiga: tovushga va holatga taqlid so‘zlar.
3
«Albatta, men ham boraman» gapidagi modal va yuklama so‘zlarni toping.
Albatta — modal so‘z; ham — yuklama.
4
Nima uchun undov so‘z bilan modal so‘zni adashtirmaslik kerak?
Chunki undov so‘z his-hayajon yoki buyruq bildiradi, modal so‘z esa fikrga munosabat ifodalaydi.