72
Taqlid so‘zlarning tuzilishi va imlosi
Darslik: 128-bet
MaqsadTaqlid so‘zlarning tuzilishi va imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
takroriy taqlid so‘z · repeated imitative wordasos · basechiziqcha · hyphengumbur-gumbur · booming (thunder)
Tushuntirish
Ko‘pchilik taqlid so‘zlar takrorlanib keladi; bular takroriy taqlid so‘zlar deyiladi. Takror ikki xil bo‘ladi: asos o‘zgarishsiz, aynan qaytariladi (duk-duk, chiq-chiq, milt-milt) yoki ikkinchi qismda biror tovush, ko‘pincha unli o‘zgaradi (taraq-turuq, shaldir-shuldur). Takroriy taqlid so‘zning qismlari orasiga chiziqcha qo‘yiladi. Taqlid so‘zlardan fe’l ham yasaladi: shitirlamoq, miltillamoq, taraqlamoq; yoki ular qilmoq, demoq fe’llari bilan birikadi: duk-duk qilmoq. Gapda taqlid so‘z ko‘pincha fe’l oldidan kelib, harakatning qanday bajarilganini ko‘rsatadi: Ukam dir-dir titrardi.
Namunalar
Taraq-turuq, shaldir-shuldur — unli almashinib takrorlangan taqlid so‘zlar.
Duk-duk, dir-dir — aynan takrorlangan; chiziqcha bilan yoziladi.
Sinfda faoliyat
Taqlid zanjiri: har bir o‘quvchi bitta takroriy taqlid so‘z aytadi va uni gapda ishlatadi; imlosi doskada tekshiriladi.
Mashq
1
Takroriy taqlid so‘z qanday yoziladi?
Qismlari chiziqcha bilan ajratib yoziladi.
2
Unli almashgan takroriy taqlid so‘zlardan ikkita yozing.
Taraq-turuq, shaldir-shuldur.
3
«Yal-yal yondi» da taqlid so‘z qaysi turga kiradi?
Holatga taqlid, takroriy taqlid so‘z.
4
Nima uchun «gurs gurs» emas, «gurs-gurs» deb yozamiz?
Chunki takroriy taqlid so‘zlar chiziqcha bilan yoziladi.