Gumon va inkor yuklamalari
Gumon yuklamasi -dir so‘zlovchining aniq bilmasdan, taxmin qilib aytayotganini ko‘rsatadi: Mehmonlar yo‘lga chiqqandir (chiqqan bo‘lsa kerak). Shaklan u ot kesimdagi 3-shaxs qo‘shimchasi -dir bilan bir xil (u o‘quvchidir), ya’ni ular shakldosh; gumon yuklamasi esa urg‘u olmaydi va taxmin ma’nosini beradi. -dir so‘zga qo‘shib yoziladi: kelgandir, bordir. Inkor yuklamalari — hech, sira, na ... na — gapdagi inkorni kuchaytiradi: Bu kitobni sira o‘qimaganman; Hech charchamadim. Hech, sira qatnashgan gapda kesim odatda bo‘lishsiz shaklda bo‘ladi.
| Yuklama | Ma’nosi | Misol |
|---|---|---|
| -dir | taxmin | kelgandir, bordir |
| hech, sira, na ... na | inkorni kuchaytiradi | Bu kitobni sira o‘qimaganman. |
Do‘stingiz kechikkanda kimdir «Yo‘lda to‘xtab qolgandir» deb taxmin qiladi. Gumon yuklamasi aniq bilmaslikni ko‘rsatadi, inkor yuklamalari esa fikrni qat’iy rad etadi.
Ob-havo xabarchilari taxmin bildiradi, tekshiruvchilar aniq bilmagan narsani ehtiyotkor aytadi, hakamlar qat’iy inkorni ifodalaydi.
Ertangi kun haqida bir taxminiy va bir qat’iy inkor gap yozing.
Taxmin o‘yini: sinfdoshingiz qayerdaligini -dir bilan taxmin qiling (U kutubxonadadir).