☰ Mundarija · Ona tili

Inkor bog‘lovchisi; yakka va takror bog‘lovchilar

Darslar 54–55 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
55

Yakka va takror bog‘lovchilar

Darslik: 100–101-betlar
MaqsadBog‘lovchilarni qo‘llanishiga ko‘ra yakka va takror turlarga ajratish.
Yangi so‘zlar
yakka bog‘lovchi · single conjunctiontakror bog‘lovchi · repeated conjunctiongoh ... goh · now ... nowdam ... dam · at times ... at times
Tushuntirish

Gapda qanday ishlatilishiga qarab bog‘lovchilar yakka va takror bo‘ladi. Yakka bog‘lovchi bir marta, bog‘lanayotgan qismlar orasida keladi: va, ammo, lekin, biroq, chunki, yo: Non va choy keltirdi; Shoshildi, biroq ulgurmadi. Takror bog‘lovchi esa har bir qismning oldida qaytariladi: yo ... yo, dam ... dam, goh ... goh: Dam qor yog‘adi, dam yomg‘ir. Ba’zi bog‘lovchilar ikkala usulda ham ishlatiladi: «yo» yakka (Choy yo sharbat) va takror (Yo choy, yo sharbat) kela oladi. Takror bog‘lovchining ikkinchi qismidan oldin vergul qo‘yiladi.

Namunalar
Va, lekin — yakka; goh ... goh — takror.
Ham ... ham: Bu kitob ham qiziq, ham foydali.
Sinfda faoliyat

Bog‘lovchi saralash: kartochkalarni «yakka» va «takror» ustunlariga ajrating.

Mashq
1
Bog‘lovchilar qo‘llanishiga ko‘ra necha turga bo‘linadi?
2
Takror bog‘lovchilardan ikkitasini yozing va gap tuzing.
3
«Yo» yakka va takror qo‘llangan ikkita gap keltiring.
4
Takror holda qo‘llanuvchi bog‘lovchi yakka kelishi mumkinmi? Misol bilan tushuntiring.