53
Zidlov bog‘lovchilari
Darslik: 97–98-betlar
MaqsadZidlov bog‘lovchilarini va ularning gapdagi vazifasini bilish.
Yangi so‘zlar
zidlov bog‘lovchisi · adversative conjunctionammo · butbiroq · howeverbalki · but rather
Tushuntirish
Zidlov bog‘lovchilari — ammo, lekin, biroq — bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan uyushiq bo‘laklarni yoki gaplarni bog‘laydi. Ular ikkinchi qismda birinchi qismda aytilganga zid keladigan yoki uni cheklaydigan fikr borligini ko‘rsatadi: Ko‘p mashq qildi, biroq g‘olib bo‘lolmadi. «Balki» so‘zi ham ko‘pincha shu vazifada ishlatiladi; u odatda «emas» bilan inkor qilingan qismdan keyin kelib, to‘g‘risini ko‘rsatadi: Men xafa emasman, balki charchaganman. Yozuvda zidlov bog‘lovchisidan oldin vergul qo‘yiladi.
Namunalar
Tez yurdi, lekin kech qoldi — lekin: kutilganga zid natija.
Bu o‘yin emas, balki mashq — balki: inkor qilib, aniqrog‘ini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat
«Ammo-lekin» o‘yini: o‘qituvchi gapning birinchi yarmini aytadi, siz zidlov bog‘lovchisi bilan davom ettirasiz.
Mashq
1
Zidlov bog‘lovchilarini sanang.
Ammo, lekin, biroq, balki.
2
Vergulni qo‘ying: U ko‘p urindi lekin yeta olmadi.
U ko‘p urindi, lekin yeta olmadi.
3
«Balki» ni zidlov bog‘lovchisi sifatida ishlating.
Masalan: U yomon emas, balki juda mehribon.
4
Nima uchun «lekin» teng bog‘lovchi hisoblanadi?
Chunki u teng munosabatdagi ikki gapni yoki bo‘lakni bog‘laydi.