Jo‘nalish kelishigi shakli
Jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi -ga (k dan keyin -ka, q dan keyin -qa) bo‘lib, o‘rin-joy otlariga qo‘shilganda qayerga? so‘rog‘iga javob beradi va o‘rin holi bo‘ladi: maktabga bordim. Payt otlariga qo‘shilganda qachon? so‘rog‘iga javob bo‘lib, payt holi vazifasini bajaradi: ertaga, soat beshga. Shaxs va narsa otlariga qo‘shilganda kimga?, nimaga? so‘roqlariga javob beradi va to‘ldiruvchi bo‘ladi: do‘stimga yozdim. Ko‘rsatish olmoshlariga qo‘shilganda n tovushi orttiriladi: bunga, shunga.
| Qaysi so‘zga | So‘roq | Vazifa | Misol |
|---|---|---|---|
| joy | qayerga? | o‘rin holi | maktabga bordim |
| vaqt | qachon? | payt holi | soat beshga |
| shaxs, narsa | kimga? nimaga? | to‘ldiruvchi | do‘stimga yozdim |
uyga = uy + ga
Jo‘nalish kelishigi: kimga? nimaga?
Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik
Sinf rahbari «Muzeyga boramiz, uyga qaytamiz, qo‘shnimizga salom aytamiz» deb rejani tushuntiradi. Yo‘nalish qo‘shimchasi qayerga yoki kimga qaratilganini ko‘rsatadi.
Yo‘l xaritasini tuzuvchilar, kuryerlar va safar tashkilotchilari yo‘nalishni aniq belgilaydi.
Ertangi kun uchun «qayerga?» va «kimga?» savollariga javob beradigan to‘rtta gap yozing.
«Qayerga? Kimga? Qachon?»: o‘qituvchi gapni aytadi, siz jo‘nalish kelishigidagi so‘zning so‘rog‘ini va vazifasini ayting.