ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Egalik qo‘shimchalari: vazifa va imlo

Darslar 27–29 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
29

Mustahkamlash (egalik)

Darslik: 53-bet
MaqsadEgalik shakllari mavzusini mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
qarashlilik · belongingxoslik · particularityyaxlitlangan · fusedasos · base
Tushuntirish

Egalik qo‘shimchalari ot va otlashgan so‘zlarga qo‘shilib, uch shaxsdan biriga qarashlilikni bildiradi. Unlidan keyin -m, -ng, -si, -miz, -ngiz, undoshdan keyin -im, -ing, -i, -imiz, -ingiz qo‘shiladi. Sifatdosh va harakat nomlarida egalik qo‘shimchasi bajaruvchining shaxs va sonini ko‘rsatadi. Viloyat, shahar va tashkilot nomlarida -i, -si xoslikni bildiradi; kechasi, kunduzi kabi so‘zlarda esa yaxlitlanib qolgan. Imlo: ikki va undan ko‘p bo‘g‘inli so‘zlarda k, q → g, g‘ (terak — teragi), ikkinchi bo‘g‘indagi i tushadi (qorin — qorni), nok va idrok kabilarda o‘zgarish bo‘lmaydi.

bola + mbog‘ + imotlardabajaruvchishaxsisifatdosh,harakat nomidaNavoiy viloyati— xosliknomlardakechasi, kunduziyaxlitlanganEgalikqo‘shimchasi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabning ochiq eshiklar kuni uchun tayyorlangan qisqa yo‘riqnomada «kutubxonamizda», «sinfdoshimning» va «o‘quv xonamizga» so‘zlari bor. Egalik va kelishik qo‘shimchalari birgalikda kim va qayerga tegishli ekanini aniq ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Muharrirlar bir nechta qo‘shimchali so‘zni to‘g‘ri yozishga e’tibor beradi, tarjimonlar ma’nolarni saqlaydi, o‘qituvchilar murakkab shaklni tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz va maktabingiz haqida uch gap yozing; har birida egalik va kelishik qo‘shimchasi bo‘lsin.

Namunalar
Maktabimiz bog‘ida olmalar pishdi. — maktabimiz: -imiz (1-shaxs ko‘plik); bog‘i: -i (3-shaxs).
Singlim ertalab o‘qiganini aytdi. — singlim: o‘zgarish bor; o‘qiganini: sifatdosh + -i.
Sinfda faoliyat

Egalik musobaqasi: ikki jamoa navbat bilan so‘zlarni egalik qo‘shimchalari bilan o‘zgartiradi, xatosiz javob bergan jamoa ball oladi.

Mashq
1
Egalik qo‘shimchalari qaysi so‘z turkumlariga qo‘shiladi?
2
Quyidagilarni 3-shaxsda yozing: ko‘chat, o‘g‘il, yurak, tovuq.
3
«Kunduzi ishlaydi» gapidagi -i egalik ma’nosini bildiradimi?
4
Nima uchun «Toshkent shahri» birikmasida «Toshkentning shahri» deyilmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKlub vimpeli va nishoniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →