Yomg‘ir chuvalchangining ichki tuzilishi
Hazm sistemasi: og‘iz, halqum, qizilo‘ngach, jig‘ildon, oshqozon, ichak va anal teshik. Chuvalchang chirigan o‘simlik qoldig‘ini tuproq bilan yutib, ichagidan o‘tkazadi. Qon aylanish sistemasi orqa va qorin qon tomirlari hamda ularni tutashtiruvchi halqa tomirlardan iborat; qizilo‘ngach atrofidagi 5–6 halqa tomir muskulli bo‘lib, «yurak» vazifasini bajaradi. Qon faqat tomirlarda oqadi – bu yopiq qon aylanish sistemasi, u halqalilarda birinchi marta paydo bo‘lgan. Qon orqa tomir bo‘ylab oldinga, qorin tomir bo‘ylab orqaga oqadi. Chuvalchang terisi orqali nafas oladi: kislorod kapillyarlardagi qonga o‘tadi, karbonat angidrid chiqib ketadi. Ayirish sistemasi har bo‘g‘imda bir juft ingichka naychadan iborat, uchlari voronka shaklida va kiprikchali. Yomg‘ir chuvalchanglari tuproqni yumshatib, chirindiga boyitadi, bir gektarda yiliga 250–600 t tuproqni qayta ishlaydi; biogumus olishda ishlatiladi. Dengizda ko‘p tuklilar (masalan, nereida), suvlarda zuluklar yashaydi. Halqalilar erkin yashovchi yassi chuvalchanglardan kelib chiqqan deb hisoblanadi.
Kuzda maysazor to‘kilgan barglar bilan qoplanadi, bahorga kelib ularning ko‘pi yo‘qoladi. Chuvalchanglar barglarni tuproqqa tortib, yeb qayta ishlaydi va uni boyitadi. Shunday qilib tabiat chiqindisi o‘zi tozalanadi.
Bog‘bon barg chiqindisini tuproq o‘g‘itiga aylantiradi, ekolog tuproq jonivorlarini o‘rganadi, fermer unumdor tuproqni saqlaydi.
Bog‘dagi ishlangan tuproq va yo‘l chetidagi qattiq tuproqni ko‘zdan kechirib, qaysi birida mayda yo‘llar va bo‘laklar ko‘pligini taqqoslang. Keyin qo‘lingizni yuving.
Chizma yarating: chuvalchangning hazm yo‘lini rangli qalamlar bilan (qizil – qon tomirlari, sariq – ichak). Xavfsizlik: tabiiy suv havzasidagi zuluklarga tegmang; chuvalchang bilan ishlagandan keyin qo‘lni yuving.