Pardaqanotlilar turkumi: asalarilar
Pardaqanotlilarga asalari, sariq ari, qovog‘ari va chumolilar kiradi. Asalari oilasida bitta ona ari, minglab (10 000 dan 100 000 gacha) ishchi ari va yuzlab erkak ari bo‘ladi. Ishchi arilar – voyaga yetmagan urg‘ochilar: uyani tozalaydi, qo‘riqlaydi, qurtlarni boqadi, nektar va gul changi yig‘adi, mumdan olti qirrali katak yasaydi. Ularning og‘iz organi kemiruvchi-so‘ruvchi, orqa oyoqlarida changni yig‘uvchi savatcha bor, ko‘zi ultrabinafsha nurni sezadi. Ona ari va erkak arilarni asosan ishchi arilar boqadi. Nektar katakda asalga aylanadi. Urug‘langan tuxumdan ishchi, urug‘lanmagandan erkak ari chiqadi. Yangi oila g‘ujlanish bilan paydo bo‘ladi: eski ona bir to‘da ishchi bilan uyadan chiqib, boshqa qutiga joylashadi. Asalarilar raqs harakatlari («asalarilar tili») bilan nektarli gul qayerdaligini bildiradi. Asalarilar o‘simliklarni changlatadi, asal va mum beradi. Odamni chaqqan ishchi asalari nishtari terida qolib, halok bo‘ladi. Chumolilar ham oila bo‘lib yashaydi; ko‘pchiligi foydali (sariq o‘rmon chumolisi zararkunandalarni qiradi).
Olti qirrali katakchalar (qog‘ozdan) bilan «uya» yasang va ichiga ona, ishchi, erkak ari rollarini yozing. Xavfsizlik: ari uyalari va yovvoyi arilarga yaqinlashmang, ularni urmang yoki tutmang; asalarichi bilan faqat kattalar ishlaydi; ari chaqqanda kattalarga ayting – allergiya xavfli bo‘lishi mumkin.