Hayvon organizmining tuzilishi, hayvonlarni klassifikatsiya qilish
Hayvon organizmi ham o‘simlik singari hujayralardan tuzilgan: hujayra membranasi, sitoplazma, organoidlar va yadro bor. Hayvon hujayrasida yashil xloroplastlar ham, o‘simliklardagi kabi qattiq hujayra po‘sti ham yo‘q, shuning uchun hayvonlar fotosintez qilolmay, tayyor organik moddalar bilan oziqlanadi. Tuzilishi va vazifasi o‘xshash hujayralar to‘qimani hosil qiladi; to‘rt asosiy to‘qima bor: epiteliy, biriktiruvchi, muskul va nerv to‘qimasi. Bir necha to‘qimadan organ, o‘xshash vazifali organlardan organlar sistemasi (masalan, hazm qilish sistemasi) tashkil topadi. Hayvonlar klassifikatsiyasida eng kichik birlik – tur; bir-biriga yaqin turlardan urug‘, urug‘lardan oila, so‘ng turkum, sinf va eng yirik guruh – tip tuziladi. Tana haroratiga qarab hayvonlar sovuq qonli (harorati muhitga bog‘liq) va issiq qonli (harorati doimiy; qushlar va sutemizuvchilar) bo‘ladi, turning ilmiy nomi esa lotincha ikki so‘zdan iborat.
Maktab kutubxonasida kitoblar fan, javon va muallif bo‘yicha tartiblangan, shuning uchun kerakli kitobni tez topish mumkin. Biologlar hayvonlarni ham shunday guruhlaydi: katta guruhdan boshlab kichikka, turgacha. Mushukning «yirtqich sutemizuvchi» ekanini bilgan kishi uning tishlari va oziqlanishi haqida oldindan o‘ylay oladi.
Zoolog yangi topilgan turni guruhga joylaydi, veterinar o‘xshash hayvonlarni davolash usullarini solishtiradi, muzey xodimi namunalarni tizim bo‘yicha saqlaydi.
Bilgan o‘nta hayvoningizni daftarga yozib, avval katta guruhlarga (masalan, qushlar, baliqlar), keyin kichikroq guruhlarga ajrating va har guruhga nom bering.
| Birlik | Uy mushugi |
|---|---|
| tip | xordalilar |
| sinf | sutemizuvchilar |
| turkum | yirtqichlar |
| tur | uy mushugi |
Doskada klassifikatsiya zinapoyasini chizing: pastdan yuqoriga tur – urug‘ – oila – turkum – sinf – tip. Har bir bosqichga bittadan hayvon misolini yozing. Hayvonlarni qo‘lga olmay, faqat rasm yoki ko‘rgazmali plakatlardan foydalaning.