Yer yuzi aholisi, irqlar
Yer aholisi tarix davomida tez o‘sgan: eramiz boshida taxminan 230 mln, 1000-yilda 305 mln, 1500-yilda 440 mln kishi bo‘lgan. XX asrning 1960-yillarida «demografik portlash» kuzatildi. Darslikda 2016-yilda 7,4 mlrd deb yozilgan; BMT hisobiga ko‘ra dunyo aholisi 2022-yil noyabrda 8 mlrd dan oshdi, 2025–2026-yillarda taxminan 8,2–8,3 mlrd. 100 mln dan ortiq aholili mamlakatlar qatoriga Hindiston, Xitoy, AQSH, Indoneziya, Pokiston, Nigeriya, Braziliya, Bangladesh, Rossiya, Meksika, Yaponiya kabilar kiradi (2023-yildan Hindiston aholisi bo‘yicha Xitoydan o‘zib ketdi). Odamlar an’anaviy ravishda uchta katta irqqa — yevropeoid, mongoloid va negroid — bo‘linadi, ular orasida aralash guruhlar ko‘p; zamonaviy fan barcha odamlar bitta tur — Homo sapiens ekanini va barcha xalqlar teng ekanini ta’kidlaydi. Aholi notekis joylashgan: ko‘pchiligi dengiz sohillari yaqinida; zich hududlar — Janubiy Osiyo, Sharqiy Osiyo, G‘arbiy Yevropa va Shimoliy Amerikaning sharqi. Tabiiy boyliklar mineral, iqlimiy, suv, yer va biologik guruhlarga bo‘linadi. Insonning ta’sir darajasiga ko‘ra landshaftlar tabiiy, tabiiy-antropogen va antropogen bo‘ladi; tabiatni asrash uchun qo‘riqxonalar, milliy bog‘lar va «Qizil kitob» tuziladi.
«Aholi xaritasi»: bo‘sh dunyo xaritasiga aholisi zich to‘rt hududni belgilang va nima uchun aynan shu joylarda ko‘p odam yashashini birgalikda muhokama qiling.